Werkplezier in de Helweek

Hoe maak je een werkweek bijzonder? Het nieuwe zelfhulpboek Helweek zoekt een oplossing door het ergerlijke plezier van de ice bucket challenge te combineren met alledaagsheid. De Noorse coach Erik Betrand Larssen vraagt lezers de zwaarste week uit zijn militaire loopbaan na te spelen in het burgerbestaan.

Betrand Larssen poseert met zijn boek Helweek

Coach Betrand Larssen

Vroeg opstaan
Het concept van Bertrands helweek is simpel. Je slaapt een week lang elke dag van 10 uur ’s avonds tot vijf uur ’s ochtends en slaat één nacht zelfs helemaal over. Verder doe je wat je altijd doet, maar dan ‘ongelooflijk veel beter’. Het is de bedoeling dat je je oude ik een week lang vervangt door een bewustere versie van jezelf. Je pakt aan wat je altijd laat liggen en je verspilt geen tijd met sociale media, kletspraatjes of televisie. Je doel is bergen verzetten en jezelf bewijzen dat je veel meer kunt dan je denkt.

Pluk de dag
Het idee van Larssens idee is grappig en uitdagend. Het levert een ideale ervaring op om achteraf te delen via sociale media of eindeloze kletspraatjes. Tegelijkertijd schudt de helweek mensen wakker uit hun lethargie. Je laat dingen sloffen, sport te weinig en komt niet toe aan het richting geven aan je carrière. Je vindt dat het eigenlijk anders zou moeten. Door in de helweek niet te denken maar te doen, ontdekt je dat veel drempels alleen in je hoofd zitten. Na een week heeft je leven een schoonmaakbeurt gehad, heb je jezelf verbaasd en ben je verlost van de knagende druk in je achterhoofd over wat je eigenlijk zou willen.

Uit je comfortzone
De dingen die je uitvoert zijn gewoon, maar krijgen een bijzonder cachet door de verhalen uit het boek over de militaire ontberingen van Larssen. Je bent een week lang de held, want fysieke ontberingen stellen maar weinig voor vergeleken met het mentale spelletje van de Helweek, aldus de mental coach. Larssen verleent alle deelnemers een beetje heldhaftigheid. Ik zelf was ervan overtuigd dat hij overdreef. Mijn mening kantelde toen ik door het RTL-4 programma Editie.nl werd geïnterviewd door een zichtbaar uitgeputte programmamaker, die pas één dag helweek achter de rug had. En toen de interviewer onverwacht vroeg of ik mee zou doen, schrok ik toch terug: ‘Ik weet niet zeker of ik dat wel durf.’

Terug naar af?
Buiten je eigen comfortzone beleef je het werkende leven intenser. Ik vrees alleen dat de aanpak die je iets bijzonders laat verrichten tijdens de helweek, niet altijd gevolgen heeft in de weken daarna. Al zal het de eerste tijd geweldig zijn als je moe thuis komt uit je werk, en dan eventjes wezenloos op de bank mag hangen, zodat je op je telefoon wat met sociale media kan pielen. Maar als terug naar af je niet bevalt, kan je altijd nog proberen stap voor stap je leven verrijken. Dat is misschien niet zo bijzonder voor de buitenwereld, maar goed beschouwd zeker zo uitzonderlijk en dapper.

Koop gelukkig werken met korting

PGGM heeft een deal gesloten met de uitgever van Gelukkig werken, zodat haar achterban het boek met twintig procent korting kan aanschaffen. Dankzij de wet op de vaste boekenprijs kost het boek nu in iedere webwinkel geen € 21,00 maar € 16,80. De actie loopt tot eind dit jaar.

Het boek gelukkig werken  gebruikt het gelukskompas richting kan geven bij het ontwikkelen van deze vorm van persoonlijk leiderschap. Deze naam is gekozen omdat geluk de richting is waar lezers naartoe willen, maar ook omdat de letters staan voor de belangrijkste bestanddelen van de methode.

Boekomslag

Omslag boek Gelukkig werken

Keuzes

Gelukkig werken vraagt dat je Keuzes maakt, en je niet alleen laat leiden door wat je omgeving van je verwacht. In onze individualistische maatschappij wordt immers van je verwacht dat je je zoveel mogelijk op eigen kracht redt. Actief streven naar geluk is daarbij ene goede optie, omdat uit onderzoek blijkt dat gelukkige mensen beter samenwerken, minder kans hebben op gezondheidsproblemen en ook creatiever en innovatiever zijn.

Ontdek jezelf

Mensen verschillen echter sterk in welke omstandigheden zij het meest tot hun recht komen. Het is daarom handig om goed in de spiegel te kijken naar wie je bent en wat je wil. De tweede letter van het gelukskompas verwijst daarom naar jezelf Ontdekken. Het boek bevat tests waarmee je je persoonlijkheid in kaart kan brengen, en bespreekt de pluspunten en valkuilen van verschillende persoonlijkheidstrekken.

Maak gebruik van je kwaliteiten

De volgende letter van het kompas spoort mensen aan gebruik te Maken van hun kwaliteiten. Het is daarbij van belang dat mensen een onderscheid maken van kwaliteiten die energie opleveren bij gebruik, en kwaliteiten die wel handig zijn voor anderen, maar die je leeg zuigen als je er te veel mee woekert.

Pauzeer voor bezinning

De tijd nemen voor bezinning, is de volgende fase in het kompas. Wie gelukkig wil werken, moet er niet alleen voor zorgen dat zijn to do lijstje van de komende dagen wordt afgerond. Het helpt als je binnen je werk kan ontplooien op manieren die aansluiten bij de dingen die je het meest waardevol acht in het leven. Het hoofdstuk over dit onderwerp is een uitnodiging om na te denken over waarden, doelen en de ideale werkplek.

Alert op valkuilen

Wees tot slot Alert op valkuilen, die je uit koers kunnen brengen. Als je er bijvoorbeeld niet in slaagt de mensen op je werk mee te krijgen, dan is het moeilijk duurzame veranderingen te bewerkstelligen. Een andere valkuil kan zijn dat je onrealistische verwachtingen ontwikkelt over werken. Wie denkt dat werken mogelijk is zonder tegenslag en frustraties, zal zich gemakkelijk laten ontmoedigen. Geluk is op het werk beter te realiseren in het besef dat het altijd onvolmaakt zal zijn.

Smart

Alle onderdelen van het boek worden tenslotte concreet gemaakt en toegepast op het werk met een SMART actieplan. De letters van smart staan weer voor de kenmerken van doelen die vaak gerealiseerd worden, namelijk dat zijn specifiek zijn, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden. Het zijn de eigenschappen die je helpen de stap van dromen naar doen te zetten.

Onderwijs geluk voor arbeidsmarkt met robot

Gelukkig voor de klas

Ad Bergsma en Jacqueline Boerefijn overhandigen het eerste exemplaar van hun boek aan minister Bussemaker.

Het onderwijs bereid kinderen voor op een toekomst waarin robots bijna alles beter (goedkoper) kunnen dan mensen, stelde minister Asscher in het NOS Journaal. Stel daarom het mentaal kapitaal van leerlingen centraal in het onderwijs.
Prestatiedruk
‘Ik ben blij dat ik geen mentor ben van de brugklas, want dan moet je op het einde van het jaar met ouders bespreken dat hun kind misschien naar de havo moet in plaats van het vwo.’ Deze uitspraak van een ervaren docent uit mijn hardloopgroepje werd aangevuld door de onderwijzers van groep 2 / 3 van de basisschool. Bij haar hadden ouders geklaagd over het feit dat hun kind in een combinatieklas zat met jongere kinderen. Bestond daardoor niet het risico dat hun kind daardoor straks het atheneum zou mislopen?
Deze kleine conversatie laat zien dat de prestatiedruk in het onderwijs is toegenomen. Ouders eisen een hoogbegaafd kind en de scholen willen het beter doen dan de leerfabrieken uit de buurt. De nadruk op excellente prestaties in het onderwijs hebben de prioriteiten uit het lood geslagen.
Intelligentie brengt geen geluk
Het lijkt wel of de participatiemaatschappij – waarin iedereen op eigen kracht mee moet kunnen doen – haar slagschaduw vooruit werpt. Ouders willen hun kinderen wapenen met mooie cijfers en het beste diploma. Maar is angst wel de beste raadgever? Het doel wat ouders het meest nastreven voor hun kind is dat het gelukkig zal zijn. De nadruk op het ontwikkelen van intelligentie biedt geen garanties. Intelligente mensen zijn volgens het proefschrift van Nijmeegse promovendus Yowon Choi niet gelukkiger dan minder slimme personen. Alleen de tevredenheid over de eigen intelligentie heeft voorspellende waarde voor geluk. Het is daarom geen zegen als je ouders teleurgesteld zijn indien het allerhoogste niveau niet voor je is weggelegd.
Baanloze toekomst door robots
Hierbij komt de vraag of kennis de belangrijkste vaardigheid zal zijn in een toekomst waarin robots mensen steeds meer taken uit handen zullen nemen. Minister Lodewijk Asscher zei in het NOS Journaal: ‘Als robots laaggeschoold en routinematig werk gaan overnemen moeten we onze jeugd opleiden voor het andere werk. Niet trainen op routine, maar op het onverwachte. Niet op feiten, maar op creatief analyseren en nieuwe wegen zoeken. En uiteraard op een goede omgang met een geautomatiseerde wereld.’
Succes
Welke persoonskenmerken vergroten de kans dat kinderen dit straks kunnen? Onderzoek laat zien dat positieve emoties creativiteit vergroten en meer soepelheid bieden in het omgang met veranderingen. Als we het oorzakelijk bekijken, dan draagt succes iets bij aan geluk, maar andersom draagt geluk bij aan succes. Kijk maar naar de ouderen van nu. Wie goedgemutst bereid was de nieuwe techniek uit te proberen en eventueel fouten te maken, heeft het computeren nu onder de knie, terwijl de personen met angst het nooit te zullen leren nog steeds aan de kant toekijken.
Hoogleraar positieve psychologie Jan Walburg zegt daarom dat jongeren een gedegen mentaal kapitaal nodig hebben. ‘Leerlingen leren beter en ontwikkelen zich breder met een wakkere en positieve geest.’ Dit vraagt om een verbreding van het onderwijs, terwijl het ministerie van onderwijs juist extra accent aanbrengt op cognitief gebied. Examens worden verzwaard, vakanties verkort, schooldagen verlengd en reken- en taaltoetsen worden toegevoegd.
Rolmodel
Onderwijs dat primair inspeelt op de angst niet goed genoeg te zijn, bereid kinderen te weinig voor op de toekomst die Asscher schetst. Juist beter in je vel zitten, maakt dat leerlingen beter presteren, ook als het gaat om de schoolse vakken. Veerkracht is trainbaar.
Nog belangrijker dan leerlingen te onderrichten hoe zij zouden moeten leven, is dat docenten zelf het goede voorbeeld geven. Gelukkige leraren hebben leerlingen die hogere cijfers halen. Misschien werkt het enthousiasme van de docent voor zijn vak aanstekelijk. Een andere optie is dat gelukkige leraren gezelliger zijn en minder snel boos worden, zodat ook kinderen minder bang en onzeker zijn.

Boekomslag

Omslag boek Gelukkig voor de klas

Geluk is aanstekelijk
De leraar draagt niet alleen kennis over, maar is ook opvoeder en rolmodel, en emoties zijn besmettelijk. Begin de les maar eens met uitgebreid gapen en de leerlingen doen vrolijk mee. En als één leerling in de klas de slappe lach krijgt, is het onmogelijk de orde te handhaven. Scholen hebben niet alleen de taak de wereld toegankelijk te maken voor het verstand. Leren samenleven en jezelf hanteren zijn uiterst belangrijke doelen voor kinderen die de werkvloer straks met een robot moeten delen. Nieuw is dit idee niet. Theo Thijssen (1879-1943) eindigde zijn boek De gelukkige klas met de volgende zinnen: ‘M’n heerlijke, lieve, lastige stel, ik weet eigenlijk maar één ding: het jaar of wat dat ik jullie heb en dat jullie mij hebben, behoren wij enkel maar een gelukkige klas te zijn. En de rest is nonsens hoor, al zal ik dat júllie nooit zeggen.’ Laten we het beeld van een baanloze toekomst gebruiken om het schoolklimaat een positieve impuls te geven. De boeken Gelukkig werken en Gelukkig voor de klas zijn bedoeld om dit ideaal een stapje dichterbij te brengen.

Herinner elkaar aan gelukkig werken in de gezondheidszorg

Geluk en werkplezier zijn belangrijker dan geld. Dit inzicht is misschien het belangrijkste exportproduct van het bergstaatje Bhutan. Daar streeft de regering niet alleen naar economische groei, maar naar het verhogen van het Bruto Nationaal Geluk. Bhutan overtuigde de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties al om een resolutie aan te nemen dat geluk meer aandacht verdient bij economische en sociale ontwikkeling.

T-shirt met opdruk

Bewaak je enthousiasme

Geld niet enige dat telt
Het initiatief van Bhutan is in zekere zin geboren uit armoede, want het land kan bepaald niet mee in de ratrace om meer geld. Het idee is echter overgenomen door rijke landen, die leerden dat economische groei niet iedereen geluk brengt. Uiteindelijk telt er meer dan geld.

Stel werkplezier centraal
Het voorbeeld is relevant voor de gezondheidszorg. De zorg komt uit een lange periode van toenemende uitgaven en ondanks deze investeringen is het welbevinden van patiënten en personeel niet optimaal. Dit leert ons, net als de rijke landen, dat gunstige financiële randvoorwaarden zich niet automatisch vertalen in optimaal rendement. En nu de zorg te maken krijgt met bezuinigen, zal de zorg net als Bhutan moeten leren dat werknemers patiënten en het eigen werkplezier centraal kunnen stellen, ondanks financiële krapte.

Betere prestaties
Het mooie is dat de combinatie van werkplezier en beperkte middelen niet onwaarschijnlijk is. Gelukkig werken is niet alleen prettig voor verpleegkundigen, artsen, opleiders en alle andere werknemers in het ziekenhuis, maar ook voor de werkgever en patiënten. De resultaten in onderzoek variëren, maar laten wel steevast een positieve relatie zien tussen werkprestaties en werkgeluk. Wie zich prettiger voelt maakt minder fouten, is minder vaak ziek en is creatiever. Gelukkige werknemers kunnen meer doen met minder.

Nederlands voorbeeld
In de Amphia ziekenhuizen is al een pilot studie gedaan met een programma om het werkgeluk en de bevlogenheid van verpleegkundigen te stimuleren. De resultaten zijn zo goed dat het programma nu met een grotere groep wordt herhaald. In Canada zijn bij een grotere groep verpleegkundigen eveneens fraaie resultaten geboekt met het programma Spirit at work. Het Handboek Positieve Psychologie schrijft over dit programma: Men ‘koos een aanpak waarin het vergroten van het werkplezier centraal stond. De gedachte was dat zorg voor ouderen belangrijk, nuttig, waardevol en dankbaar werk is, maar dat de medewerkers dit als het ware waren ‘vergeten’. Zij werkten op de automatische piloot zonder stil te staan bij wat ze aan het doen waren.’ Deze afdeling was zo ontevreden over de collega’s, dat ze hun chagrijn ten koste van patiënten uitleefden. De groep een spiegel voorhouden en de blik richten op de schoonheid van het werk, zorgden voor een ommekeer.

Mooi werk
De gezondheidszorg krijgt de komende jaren net als Bhutan te maken met geldgebrek. Dit gaat zeker af en toe ervoor zorgen dat pijnlijke keuzes gemaakt moeten worden. Laat de hulpverleners elkaar blijven helpen in te zien dat ze mooi werk hebben, waar ze veel plezier en voldoening aan kunnen ontlenen.

Investeer meer in coaching

Tijdens de algemene beschouwingen zette de regering in op het bieden van kansen aan iedereen, terwijl de oppositie wees op de ouderen en andere kwetsbaren voor wie dit geen soelaas zou bieden. Het bezwaar de oppositie kan verkleind worden als bedrijfsleven, onderwijs en geestelijke gezondheidszorg meer investeren in het vergroten van levenskunst.

Boekomslag

Omslag boek Gelukkig voor de klas

Politieke achtergrond
Achter de politieke schermutselingen tijdens de algemene beschouwingen speelde de vraag: Hoe staat Nederland ervoor? De PVV ziet een oudere generatie die als ‘oud vuil’ wordt behandeld en de SP treurt vanwege de lange rijen bij de voedselbanken. Rutte wijst op zijn beurt op de welvaartsgroei van de oudere generaties en het sociale vangnet van de verzorgingsstaat. De staat biedt een aanvaardbaar minimum.
Nederland gaat goed/slecht
Een afspiegeling van dit debat woedt onder geluksonderzoekers. De een schrijft boeken over het verlies van geluk in de moderne markteconomieën en de ander zegt dat het leven nog nooit zo goed is geweest als op dit moment. Beide partijen kijken zoals Rutte het uitdrukte door een rietje naar de sociale werkelijkheid. Veel Nederlanders zijn angstig, terneergeslagen, overbelast of eenzaam. Tegelijkertijd geven Nederlanders zichzelf een rapportcijfers van 7,7 voor hun eigen geluk. De blijmoedige en sombere statistieken spreken elkaar niet tegen, omdat mensen die hoge niveaus van onbehagen rapporteren, vaak ook vaak gelukkige momenten kennen. Andersom hebben gelukkige mensen geen rimpelloos leven.
Burgerslachtoffers
Tijdens de algemene beschouwingen worden verschillende oplossingen aangedragen. De regering wil mensen voor elkaar en voor zichzelf laten zorgen, terwijl de oppositie de burgerslachtoffers van het moderne leven centraal stelt en meer wajong, verzorgingshuizen en bestaanszekerheid wil bieden. Wat in beide visies ontbreekt is de levensvaardigheid van het individu. Kansen bieden aan mensen die ze niet kunnen pakken heeft geen zin. Dat is even nuttig als te voorkomen dat mensen op eigen benen gaan staan door ze blijvend te ‘beschermen’.
Meer therapie en coaching
De Engelse geluksonderzoeker en econoom Richard Layard heeft daarom voorgesteld veel meer psychotherapeuten op te leiden. De moderne meerkeuze maatschappij stelt zulke hoge eisen aan de zelfredzaamheid van het individu, dat zij soms begeleiding nodig hebben om een goede koers te vinden. Internationaal onderzoek van de socioloog Giorgio Touburg toont aan dat hogere investeringen in de geestelijke gezondheidszorg gepaard gaan met een hoger geluk van de bevolking. Helaas kiest de regering voor harde bezuinigen in de ggz.
Gelukkig werken
Het vergroten van levenskunst is een waardevol en ten onrechte onderbelicht doel. Dit geldt niet alleen voor patiënten in de gezondheidszorg, maar ook voor leerlingen op scholen of werknemers. Hoogleraar positieve psychologie Jan Walburg reageert: ‘Welbevinden is geen leuk extraatje, maar raakt de kern. We weten dat welbevinden een belangrijke voorwaarde is om open te staan voor nieuwe ervaringen. Leerlingen leren beter en ontwikkelen zich breder met een wakkere en positieve geest.’
Vind je eigen weg
Wat Walburg hier over het onderwijs zegt, kan doorgetrokken worden naar de maatschappij als geheel. Meer kansen in de maatschappij voor het individu levert alleen meer geluk op als individuen die kunnen benutten. Life coaching, psychotherapie en onderwijs kunnen mensen leren zelf een weg te vinden in de moderne meerkeuze maatschappij. Dezelfde rol wordt vervuld door boeken als Gelukkig werken en Gelukkig voor de klas. Het versterken van levenskunst levert een mooiere maatschappij op.

Gelukkig werken begint thuis

Werknemers een rotgevoel geven is niet zo moeilijk. Geef ze weinig kans hun vaardigheden te gebruiken, ontneem ze mogelijkheden zelf beslissingen te nemen, plaats ze onder tijdsdruk en belast ze lichamelijk zwaar. Doe er nog onzekerheid bij over het voortbestaan van de eigen baan en een denigrerende baas bij die de sfeer aardig verziekt, en je hebt een ideaal recept om werknemers te laten voorsorteren voor een burnout.

Twee fietsers bij de Hoge Veluwe

Een fijne thuisbasis vergroot werkplezier

Veerkracht

Toch volgt lang niet iedereen met moeilijke werkomstandigheden deze glijbaan naar beneden. In een grote Canadese studie onder 1.954 werknemers, is gebleken dat de werkomstandigheden slechts een klein deel verklaren van de verschillen in mentale gezondheid tussen werknemers. Andersom is een gunstig werkklimaat niet voldoende om werknemers gelukkig te maken.

Steun van vrienden
De kans op uitputting door het werk blijkt een stuk kleiner te zijn voor werknemers met een partner, een ondersteunend sociaal netwerk en een goed inkomen. De kans op gelukkig werken is dus groter als je je zaakjes niet alleen voor elkaar hebt tussen negen en vijf, maar ook de andere aspecten van je leven op orde houdt. Thuis bouw je de mentale conditie op om tegenslagen op het werk te verdragen. Het thuisfront inspireert je het werk waar mogelijk naar eigen hand te zetten.

Werkgeluk straalt uit
Het is in dit onderzoek niet bekeken, maar het werkt waarschijnlijk ook andersom. Meer werkplezier maakt het gemakkelijker het thuis leuk te hebben. Privé geluk begint op het werk. [maxbutton id=”2″]

Bron:
Marchand, A., Durand, P., Haines, V. & Harvey, S. (2014) The multilevel determinants of workers’ mental health: results from the SALVEO study. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol. [Epub ahead of print]

Werkgeluk als praktisch ideaal

‘De waarheid bestaat niet, maar toch moet je ernaar zoeken.’ Dit zei de emotiepsycholoog Nico Frijda tegen mij in een van de eerste interviews die ik voor Psychologie Magazine heb gehouden. Ik heb me toen vooral afgevraagd hoe ik deze uitspraak moest duiden. Was Frijda verbitterd of juist hoopvol?

Vijver met bomen

Lunchwandeling in de natuur brengt ontspanning

Twintig jaar later is mijn conclusie dat Frijda erin geslaagd was de frustraties over de beperkingen van de psychologie een plek te geven. De vooruitgang in de psychologie blijft soms beperkt, maar Frijda geeft zich niet gewonnen. Het is immers duidelijk dat onwaarheden bestaan en dat je de wereld mooier kan maken door te proberen misverstanden op te ruimen, zelfs als je gelooft dat een definitieve waarheid niet in het verschiet ligt.

Vlieg zonder dat je denkt de zon te bereiken

De uitspraak van Frijda heeft mij de moed gegeven om samen met trainer/coach Onno Hamburger een boek te schrijven met de optimistische titel Gelukkig Werken. Mijn pessimistische ik waarschuwt dat ik met zulke titels de lat hoog leg en dat ik misschien een droom aan het verkopen ben. Maar aan de andere kant is het een mooi ideaal om na te streven, dat niet frustreert zolang je je blijft realiseren dat je het niet volledig waar kan maken.

In het boek Gelukkig werken zie je dat direct terug op de flappen. We gebruiken daar het beeld van de routeplanner op de Tom Tom. Het beginpunt is de huidige werkplek, de bestemming is geluk, maar in plaats van snel aan te komen, is als reisduur tot aan het pensioen opgegeven. Het boek nodigt je uit om na te gaan wat je sterke kanten zijn en hoe je die zou kunnen gebruiken, maar ook om na te denken over  het in toom houden van je zwakke plekken.

Levenskunst zorgt voor evenwicht

Een groot deel van het boek gaat vervolgens dieper in op het vinden van de waarden die je zouden kunnen inspireren en op het vinden van een evenwicht tussen wat jouw belangrijk is en wat de omgeving van je vraagt. Levenskunst op het werk is immers evenwichtskunst. En wie zich daarbij staande weet te houden, krijgt een grote beloning. Geluk maakt creatiever, beschermt de gezondheid en doet de samenwerking beter verlopen.

We laten het ideaal van werkgeluk niet verzanden in een wensdroom. We bespreken uitgebreid dat negatieve emoties een functie hebben en dat het wegdrukken van negativiteit averechts kan werken. Ook de valkuil van de gestegen verwachtingen komt aan bod. Als je verwachtingen sneller stijgen dan de geboekte resultaten, loop je een reëel risico op frustratie.

Streef onbekommerd naar je ideaal

Werkgeluk vraagt dat je een verbinding te maken tussen tegenovergestelde grootheden. Net zoals je alleen goede relaties kan onderhouden, als je bereid bent het risico van verlies te dragen, zul je voor gelukkig werken bereid moeten zijn onaangename gevoelens te tolereren en ervan te leren. Gelukkig werken als ideaal brengt het risico van ongeluk met zich mee. Werken is daarmee als het leven; ingewikkeld. Maar juist als je bereid bent de moeilijkheden onder ogen te zien en er het beste van te maken, heb je kans dat je iets bereikt dat de moeite waard is. Gelukkig werken bestaat niet honderd procent, maar je kan er wel onbekommerd naar streven.

Ad Bergsma

Ricardo Semler ontmoeten

Vandaag heb ik Ricardo Semler ontmoet. Wat een inspirerende man! Ik had al eerder geschreven over zijn werk in het Management Team. 20 jaar geleden was Semler ook in Nederland. Toen kwamen er maar 20 mensen opdagen. Vandaag de dag is Semler hot. Ik schat dat hij vandaag het honderdvoudige publiek had. Semler’s radicale ideeën over vergaande autonomie in organisaties sluiten dan ook naadloos aan bij de huidige tijdgeest.

Semler_Hamburger3_2014

 Hiërarchisch managen is uit. Zelfsturing van teams en medewerkers wordt steeds populairder. Vandaag deelde Semler een paar mooie observaties met ons. Hij bepleit een overgang van de focus op slim werken naar een overgang richting wijsheid. Hij wil meer aandacht voor intuïtie en minder voor korte termijn doelstellingen. Mooi was ook zijn authentieke frustratie over de staat van onze organisaties. Volgens Semler worden organisaties nog steeds aangestuurd als legereenheden waarbij de creativiteit en bevlogenheid actief wordt ontmoedigd. Ook in Nederland is slechts een minderheid bevlogen aan het werk. Tijdens de pauze had ik de mogelijkheid om met een klein groepje mensen even persoonlijk met Semler te spreken. Dat was gelijk ook een mooie mogelijkheid om ons net vertaalde boek Happiness at Work aan hem aan te bieden. Hij leek oprecht geïnteresseerd! Ik ben benieuwd of het nog tot iets gaat leiden! Mooi dat zo’n crowd funding organisatie als Live on Demand via zelforganisatie Semler (mede) naar Nederland heeft kunnen halen. Meer Semler Style ga je het niet krijgen :-)!

Hoe geef je gelukkig leiding?

Toen ik een paar jaar geleden zelf leiding ging geven merkte ik hoe moeilijk dat is. Als medewerker is het altijd gemakkelijk om een ideaal plaatje te hebben van wat een leidinggevende zou moeten doen. Wanneer je zelf achter het stuur zit merk je pas hoe complex en uitdagend leidinggeven eigenlijk was. 

New frontiers

Gelukkig leidinggeven is persoonlijk

Een inspirerend voorbeeld vind ik mijn toenmalige directeur. Hij gaf veel vrijheid, de manier waarop hij functioneerde vond ik inspirerend en hij stelde veel vragen die mij en de mensen om mij heen uitdaagde om na te denken over wat we echt wilden. Waar nodig hakte hij knopen door en stond hij pal voor zijn idealen. Ik werd geïnspireerd door zijn leiderschap en had het idee dat hij zichzelf ook erg prettig voelde in zijn rol. Wat ik me later pas realiseerde is dat hij niet de ideale leidinggevende was voor iedereen. Mijn persoonlijkheid en de fase waarin ik zat sloten perfect aan bij zijn manier van leidinggeven. De “ideale” stijl van leidinggeven lijkt niet te bestaan maar is afhankelijk van de behoeften van het individu.

 Wat zijn onze basale behoeften?

Ondanks dat de behoeften van persoon tot persoon variëren zijn er wel algemene regels aan te geven die medewerkers ondersteunen in hun zoektocht naar meer geluk in het werk. Centraal staat daarbij dat je rekening houdt met de basale behoeften van mensen. Ik heb het dan niet over de behoeften van Maslow maar over de meer recente en beter gefundeerde zelf  determinatie theorie. Deze theorie geeft aan dat mensen behoefte hebben aan een gevoel van autonomie, onderlinge verbondenheid en een gevoel van competentie. Door hier als leider bewust op te sturen help je mensen met hun ontwikkeling naar meer geluk in het werk.

 Wat zijn inspirerende leiders in het buitenland?

Wanneer je om je heen kijkt zie ik maar een beperkt aantal leiders en organisaties die hier op een inspirerende manier mee bezig zijn. Ricardo Semler is  een bekend voorbeeld. Hij is al sinds de jaren 80 bezig om zijn organisatie op zo’n manier vorm te geven dat medewerkers zelfstandig en autonoom kunnen functioneren.  Recenter heeft Tony Hsieh van Zappos een enorm succesvolle organisatie opgebouwd waarbij gelukkig werken een centrale rol speelt. In zijn boek Delivering Happiness vertelt hij hoe hij dit aanpakt in de praktijk. Ook hier staat autonomie van de medewerker weer centraal. Recentelijk neemt hij de organisatie zelfs een stapje verder door een organisatievorm die hij Holacracy noemt. De kern daarvan is zelfsturing en een grote mate van democratie binnen de organisatie.

 Inspiratie in Nederland?

Voor inspirerende voorbeelden hoeven we eigenlijk helemaal niet zo ver te kijken. In Nederland is sinds 2006 een enorm succesvolle organisatie actief met enorme hoge tevredenheidsscores van zowel hun klanten als de eigen medewerkers. Deze organisatie, Buurtzorg genoemd, is gegroeid van 100 mensen in 2007 tot een organisatie van 7600 mensen in 2013. De organisatie heeft het idee van zelfsturing zo radicaal doorgevoerd dat er geen managers meer nodig zijn. De teams sturen zichzelf en zij worden waar nodig ondersteund door teamcoaches die geen leidinggevende rol hebben.

Ken jij meer inspirerende organisaties?

Zowel Ricardo Semler als Buurtzorg kiest voor een radicale benadering waar het management zo goed als weg wordt gesneden en de autonomie (en verantwoordelijkheid) volledig bij de medewerker wordt gelegd. Ik ben er zelf van overtuigd dat deze trend de komende jaren zal doorzetten en op een positieve manier zal bijdragen aan gelukkig(er) werken. Deze manier van organiseren zal wel veel vragen van ons (persoonlijk) leiderschap. Ik ben zelf van plan mijzelf de komende tijd meer te verdiepen in het recept  (of de recepten) voor de succesvolle en gelukkige organisatie. Ik ben benieuwd of jullie andere organisaties kennen (zowel in Nederland als daarbuiten) die jij “gelukkige” organisaties zou noemen. Organisaties die goed functioneren en waarbij zowel de klanten als de medewerkers gelukkig zijn. Deel jouw voorbeelden hieronder a.j.b. of stuur mij even een emailtje. Ik zal hier later verslag van doen in een volgend blog.

Ps. Ricardo Semler komt op 24 juni naar Nederland. Wellicht ontmoeten we elkaar daar!?

Ps. 2.  In Nederland hebben verschillende auteurs geschreven over nieuwe vormen van leiderschap en organiseren. Een echte aanrader is het boek van Tica Peeman over Nieuw Leiderschap.

Meer weten over hoe jij als coach of leidinggevende (nog beter) kan coachen en sturen op werkgeluk? Bekijk dan eens onze opleiding tot Coach Werkgeluk of onze opleiding tot Chief Happiness Officer

Credits voor de foto: Aalok dhakal 

We zijn bijna uit de crisis; nu moet de crisis nog uit ons

Nog geen 10 jaar geleden was het bijzonder wanneer 2 van de 12 managers uit mijn training bezig waren met een reorganisatie. Tegenwoordig is het raar wanneer iemand niet bezig is met een reorganisatie. Het centrale thema is steeds “meer doen met minder mensen en minder middelen”. De eisen worden steeds hoger en mensen die niet mee kunnen raken overtallig. Het maakt daarbij niet meer uit of je bij een commercieel bedrijf werkt of bij een overheidsorganisatie. Het is versnellen of je vliegt eruit.

Afraid of colors

Afraid of colors

 Mensen reageren primair op bedreigingen

De meeste mensen reageren heel primair op deze nieuwe, onveilige, werkomgeving. Ze worden angstig of boos en geven de schuld aan de organisatie of de baas. Een ander deel verstijft en hoopt dat de crisis van tijdelijk aard is. Alle drie de reacties zijn op termijn desastreus. Medewerkers krijgen last van stress verschijnselen, slapen slechter en worden eerder ziek. Uit angst voor ontslag daalt het verzuim maar raken mensen eerder burn-out of overspannen. De groep afvallers is slechts een deel van de kostenpost voor organisaties. Een veel groter deel van de mensen is fysiek nog wel aanwezig maar heeft mentaal afscheid genomen. Dit zogenaamde passieve of verborgen verzuim stijgt. Het doel van de reorganisaties is het uitdunnen en opschudden van de organisatie zodat medewerkers innovatiever, creatiever en meer gedreven worden. Het tegendeel is vaak het resultaat. De betrokkenheid en bevlogenheid binnen organisaties dalen naar een dieptepunt.

Terug naar controle of toch een andere aanpak

De oude manier om dit probleem aan te pakken is door dit centraal op te lossen. Er wordt dan ook massaal teruggegrepen op controle waarbij gewenst gedrag wordt beloond en ongewenst gedrag wordt bestraft. Dit klinkt logisch maar helaas werkt dit niet. En ook met het einde van de crisis in zicht is de storm nog niet voorbij. Werkplekken worden alleen nog maar spannender. Met steeds meer onzekerheid en minder managers die medewerkers leiden. Deze tijd vraagt om een oplossing uit een ander paradigma. Onderdeel van die oplossing is “Nieuw Persoonlijk Leiderschap”. Medewerkers leren dan zichzelf beter te leiden waardoor ze minder last hebben van de constante dynamiek. Eén belangrijke vraag is hoe je mensen kan ondersteunen deze moderne vorm van eigen leiderschap onder de knie te krijgen.

Organisaties stuur je op winst, mensen op geluk

Organisaties stuur je op doelen als winstmaximalisatie, effectiviteit en duurzaamheid. Mensen raken daarvan niet bevlogen of duurzaam betrokken. Daarvoor heb je intrinsieke motivatie nodig. Mensen laten nadenken over gelukkig(er) werken geeft ze de focus en energie om zelf aan de slag te gaan. Dat kan alleen vrijwillig en in een context van voldoende veiligheid en vertrouwen. Het risico is natuurlijk wel dat medewerkers zich dan realiseren dat ze niet op de juiste plek zitten. Maar je kan jezelf ook afvragen wat het kost wanneer je medewerkers niet de mogelijkheid geeft hier over na te denken!

Nieuwsgierig geworden naar wat gelukkig(er) werken voor jezelf of jouw organisatie kan betekenen? Wij hebben ruime ervaring om gelukkig(er) werken binnen verschillende organisaties te implementeren. Neem eens een kijkje op onze Facebook pagina, Twitter of ons blog. Of neem direct contact op met mij om hier verder over door te praten! Wellicht kunnen wij iets betekenen voor jou en jouw organisatie? Wij gaan graag met u over dit onderwerp in gesprek!

Deze blog is geschreven door Onno Hamburger

Onno Hamburger heeft de laatste jaren als senior trainer en coach ruime ervaring opgedaan met het faciliteren van gelukkig(er) werken bij verschillende profit en nonprofit organisaties. Hij heeft samen met de Nederlandse geluksonderzoeker Ad Bergsma een boek over gelukkig werken geschreven. Dit boek is recentelijk ook vertaald in het Engels.