Hoe kan jij Blue Monday verslaan?

De beruchte “Blue Monday”* is weer in aantocht. De meest depressieve dag van het jaar. De feestdagen zijn achter de rug, het geld is op en het duurt nog even voordat de dagen weer echt langer worden en de lente in zicht is. Wat kan jij als medewerker of werkgever doen om jouw collega’s te ondersteunen tijdens deze moeilijke periode? De jaarlijkse Geluksmonitor van trainingsbureau Van Harte & Lingsma, uitgevoerd door Panelwizard onder ruim 1000 Nederlandse werknemers, biedt zicht op waar medewerkers gelukkig en ongelukkig van worden. Deze informatie kan je gebruiken om het tij in deze “duistere” tijden ten goede te keren ;-).

7921162898_b4c80079d6_o

Wat maakt medewerkers gelukkig in het werk?

Medewerkers geven zelf aan dat een goede relatie met collega’s voor hen de belangrijkste factor is die hun werkgeluk bepaalt (63%). Ook ruimte voor humor (49%) en een goede balans tussen werk en privé (44%) dragen in belangrijke mate bij aan een gevoel van geluk op de werkvloer.

Wat maakt medewerkers ongelukkig in het werk?

Opvallend is dat medewerkers vooral ongelukkig worden van teveel werkdruk (47%). De afgelopen jaren ervaren medewerkers steeds meer stress. Wat medewerkers verder erg ongelukkig maakt is een slecht functionerende leidinggevende (45%). Daarnaast wordt maar liefst 42% ongelukkig door negatieve “mensen” op de werkplek.

Wat kan je doen tegen de effecten van Blue Monday?

Onderzoek wijst uit dat mensen drie basale behoeften hebben. De behoefte aan autonomie (1). De behoefte aan verbinding (2) en een gevoel van competentie (3). Door medewerkers te ondersteunen bij het “bevredigen” van deze drie behoeften maak je hen weerbaarder tegen gevoelens van ongeluk en help je hen om meer positieve gevoelens te ervaren in het werk. Dit kan je ondersteunen door medewerkers meer verantwoordelijkheid te geven en middelen te bieden om zelfstandiger aan de slag te gaan. Als leidinggevende vraagt dit wel een andere manier van leidinggeven waarbij vertrouwen en loslaten een belangrijke rol spelen (situationeel leiderschap kan hierbij zeer handig zijn).  Stimuleer verder activiteiten die verbinding op de werkplek ondersteunen zoals gezamenlijk lunchen en de mogelijkheid om eigen projecten op te starten zodat medewerkers meer ruimte krijgen om hun eigen talenten te ontwikkelen.

Omgaan met verhoogde werkstress

De afgelopen jaren zijn we meer van medewerkers gaan vragen. Mensen moeten meer doen in minder tijd en met minder middelen (en vaak minder collega’s). Daarnaast moeten ze vaak ook nog eens innovatief en vernieuwend zijn. Deze toegenomen eisen leken een tijdelijke ontwikkeling maar het lijkt eerder onderdeel te zijn geworden van “Het Nieuwe Werken”. Daarom is het van groot belang medewerkers de handvatten te bieden om beter te leren omgaan met deze toegenomen werkdruk. Traditioneel ligt de nadruk bij het beter leren omgaan met stress vaak op het verminderen van de (negatieve) stressfactoren. Recentelijk wordt er echter in toenemende mate succesvol aandacht besteed aan een andere vorm van omgaan met stress waarbij de aandacht veel meer wordt gericht op wat er wel goed gaat en het versterken van het welzijn en het geluk van de medewerkers.

Slecht functionerende leidinggevenden

Uit onderzoek van Van Harte & Lingsma blijkt dat slecht functionerende leidinggevenden een belangrijke bepalende factor zijn (45%) waardoor medewerkers ongelukkig worden. Traditioneel worden medewerkers regelmatig beoordeeld door hun leidinggevende. Laat leidinggevenden nu voor de verandering ook eens beoordelen door hun medewerkers. Dit maakt gelijk duidelijk welke leidinggevenden extra begeleiding nodig hebben. Tijdens de crisis stond in veel organisaties snijden centraal. Daarbij was een bepaald type leidinggevende nodig om de teams op te schudden en mensen te ontslaan. Nu groei en floreren van zowel organisaties als medewerkers weer centraal komen te staan zijn er ook weer een ander soort leidinggevenden nodig. Geef leidinggevenden de ruimte zichzelf te veranderen en te verbeteren en neem anders tijdig afscheid.  `

Vragenlijst Gelukkig Werken

Werkgevers die willen inzetten op gelukkig werken kunnen sinds kort gebruik maken van de Gelukkig Werken Vragenlijst. Deze vragenlijst maakt duidelijk hoe gelukkig een werknemer is in het werk en de factoren die daarbij bepalend zijn. Wil jij weten hoe jouw organisatie ervoor staat qua geluk in het werk en wat je daar concreet aan kan doen? Neem dan even contact met mij op (onno@gelukscoach.nl).

*Blue Monday bestaat natuurlijk helemaal niet maar is een “uitgevonden” fenomeen wat wel jaarlijks terugkomt en een mooi moment biedt om even serieus aandacht te schenken aan gelukkiger werken op de werkvloer.

Gelukkig Werken Vragenlijst toegankelijk voor professionals

Het afgelopen jaar heeft onderzoeksbureau Soffos samen met de geluksonderzoeker Ad Bergma en trainer en coach Onno Hamburger de Gelukkig Werken Vragenlijst ontwikkeld. Na een gedegen literatuurstudie, uitgebreide testen in de praktijk en statistische analyses om deze vragenlijst te optimaliseren is dit prachtige instrument nu gereed.

Vragenlijst kan worden gebruikt door coaches, trainers en HR professionals

De Gelukkig Werken Vragenlijst kan gebruikt worden door professionals die dit instrument graag willen inzetten bij coachklanten, binnen trainingen of in de organisatie. De Gelukkig Werken Vragenlijst maakt duidelijk hoe gelukkig iemand is in het werk en welke factoren daarbij bepalend zijn. Ideaal voor coaches, managers en HR professionals die hun klanten of medewerkers willen faciliteren richting gelukkiger werken. De vragenlijst kan ook word gebruikt om meer zicht te krijgen hoe het team of de gehele organisatie ervoor staat!

Nieuwsgierig geworden naar deze Gelukkig Werken Vragenlijst?

Ben jij zelf trainer, coach of HR professional en heb je interesse in deze vragenlijst? Neem dan even contact met mij of Ad Bergsma (via onno@gelukscoach.nl of Adbergsma@gmail.com) dan zorgen wij ervoor dat je zelf kan kennismaken met de Gelukkig Werken Vragenlijst.

Gelukkig Werken screendump 01

Deelnemers over de training Gelukkig Werken

Samen met het Amphia Ziekenhuis hebben we de afgelopen 2 jaar een trainingsprogramma in elkaar gezet waarbij het vergroten van bevlogenheid centraal staat. We hebben daarbij gebruik gemaakt van de nieuwste inzichten uit de positieve psychologie. De kern van het trainingsprogramma wordt gevormd door het boek Gelukkig Werken. Maar hoe hebben de deelnemers zelf de training ervaren? In de bijgaande video delen zij hun ervaringen.

 

Bij de training gelukkig werken hebben we gedurende het hele traject verschillende variabelen gemeten om te analyseren wat de resultaten van  de training zijn. Daarbij werd tevens gebruik gemaakt van een controle groep. De volgende (voorlopige) conclusies kunnen worden getrokken:

  • Meer verbondenheid tussen verpleegkundigen
  • Betere onderlinge communicatie
  • Minder werkstress
  • Toename competenties
  • Minder verzuim
  • Betere registratie vertraagde ligdagen
  • Afname aantal vertraagde ligdagen

Wennen aan geluk

In ons gevoelsleven weegt het slechte zwaarder dan het goede. Bovendien went voorspoed vaak snel. Deze gemene combinatie zorgt voor veel ongeluk. Tijdens lezingen gebruik ik deze emotionele wetmatigheden om uit te leggen waarom de positieve psychologie waardevol is. Het stimuleert mensen geluk te zoeken in zichzelf en hun eigen activiteiten in plaats van in externe omstandigheden. Wanneer dringt dit besef echt tot mezelf door?

Boekomslag

Omslag boek Gelukkig voor de klas

Wetten van het gevoel
‘Het hart heeft zijn redenen die het verstand niet kent’, stelde de filosoof Blaise Pascal met recht. Ik heb vaak inzichten uit de psychologie benut om mezelf beter te leren begrijpen. Mijn verstand kent daardoor de wetten van het gevoel, maar toch kan ik er nog steeds van schrikken hoezeer ik hier zelf aan onderhevig ben.

Trots slijt
Neem bijvoorbeeld het uitkomen van het boekje Gelukkig voor de klas. Toen ik het in handen kreeg, had ik de hartverwarmende hoop dat er mensen zouden zijn die hier iets aan zouden hebben. Misschien zou het voor een aantal docenten en leerlingen een verschil maken. Ongemerkt verdween dit fijne gevoel heel snel in de drukte van het leven van alledag.

Vriendelijke woorden
Hoe sterk dat werkt, bleek toen ik een mailtje kreeg van de schrijfster van het voorwoord, Rita Kohnstamm. Ik waardeer niet alleen haar werk en persoon, maar ze heeft ook nog eens een beslissende wending aan mijn loopbaan gegeven door mij een stageplaats te gunnen bij Psychologie Magazine. Ze had vriendelijke woorden voor ons werk over: ‘Heb ik jullie er eigenlijk al mee gefeliciteerd? Zo niet, dan is het nu de hoogste tijd, want het is best een bijzonder boek!’

Zinvol
Rita Kohnstamm schrijft vervolgens dat ze werd verrast doordat dit boek een algemeen mensenboek is. ‘Over wat mensen bezielt, raakt, verveelt, in de war brengt, gelukkig maakt. En ja dan zijn de toepassingen en voorbeelden geënt op het docentschap. Maar dat gaat haast terloops, omdat het nu eenmaal een boek voor docenten is. Zo worden ze met een zacht lijntje uit het onderwijs-isolement gehaald, waar ze maar al te vaak in zitten opgesloten.’

Verbaasd
Nu zijn dat fijne woorden, die mij nog eens dwongen stil te staan bij wat gedaan was met dit boek. Echt trots voelde ik echter niet, niet voor mezelf en evenmin voor mijn co-auteur Jacqueline Boerefijn. In plaats daarvan was ik verbaasd dat iemand zo mooi reageerde op een werkstuk dat van mijn persoonlijke emotionele radar was verdwenen. Ik was aan het goede gewend geraakt, precies zoals ik zelf regelmatig uitleg.

Hart en verstand
Pascals uitspraak verdient een uitbreiding. Het verstand kent soms de redenen van het hart, zonder dat het hart zich daar iets van aantrekt. Hart en verstand zijn naaste buren, maar ze moeten veel moeite doen om elkaar goed te leren kennen.

Amphia Floreert aangewezen als best practice tegen werkstress

Deze week is “Amphia Floreert” door het ministerie van SZW aangewezen als best practice voor de aanpak tegen werkstress. Samen met het Amphia Ziekenhuis hebben we de afgelopen 2 jaar dit trainingsprogramma in elkaar gezet waarbij we gebruik hebben gemaakt van de nieuwste inzichten uit de positieve psychologie. De kern van het trainingsprogramma wordt gevormd door het boek Gelukkig Werken. Misschien vraag je je af wat werkstress met gelukkig(er) werken te maken heeft? Wanneer je gelukkig bent in je werk heb je ook minder last van stress. Geluk in het werk vormt een buffer tegen stress. We zien dit ook terug in de resultaten van de training. In de beschrijving van het ministerie van de case Amphia Floreert worden de volgende effecten benoemd:

  • Meer verbondenheid tussen verpleegkundigen
  • Betere onderlinge communicatie
  • Minder werkstress
  • Toename competenties
  • Minder verzuim
  • Betere registratie vertraagde ligdagen
  • Problemen worden bij de kern aangepakt
  • Afname aantal vertraagde ligdagen

Wil je de gehele beschrijving van deze case zoals deze is beschreven door het ministerie nalezen? Zie hieronder het document:

Download (PDF, 369KB)

.

Eerder heeft Erwin Klappe samen met ondergetekende een artikel geschreven in het Tijdschrift voor Ontwikkeling in Organisaties. In dat artikel wordt het trainings programma van Amphia Floreert verder uit de doeken gedaan! Hier kan je het artikel bekijken en downloaden: 

Download (PDF, 827KB)

(PDF).

Lukt het je niet bovenstaande documenten te downloaden? Stuur mij dan even een email (onno@gelukscoach.nl) dan stuur ik ze naar je toe.

Van stress naar bevlogenheid

Human_stress

Human stress

De hoeveelheid stress die mensen in het werk ervaren neemt al jaren toe. Door de toename aan digitale informatie, onzekerheid over de toekomst, hogere eisen aan flexibiliteit en hogere verwachtingen (van zichzelf en anderen) ervaren medewerkers steeds meer stress. Het gevolg is een toename van burn-out en overspanningsklachten bij medewerkers. Dit is het direct zichtbare resultaat van de toegenomen stress. Er is echter ook een minder goed zichtbaar resultaat. Een deel van de medewerkers gaat door de toegenomen stress in de “overleef stand” waardoor innovatie, goede samenwerking en betrokkenheid achteruit loopt. Hoe kan je de veerkracht van het individu en het team verbeteren ondanks deze toegenomen stress?

Focus op wat er niet is

De traditionele manier om met stress in organisaties om te gaan is om aandacht te focussen op stress. Door de aandacht hierop te richten neemt bij medewerkers de ervaren stress alleen maar toe. Ze worden zich eerder bewust van waar ze last van hebben waardoor ze zich eerder druk maken wat weer stress meer oplevert. Alles wat je aandacht geeft groeit en in dit geval heeft dit een onbedoeld en ongewenst bijeffect. Hoe kan je als organisatie uit deze negatieve spiraal stappen?

Aandacht geven aan wat er wel is

Wanneer het management zich bewust wordt dat de toegenomen stress een negatieve impact heeft op de resultaten en het moreel van de medewerkers wordt vaak over het hoofd gezien dat de oplossing dichterbij is dan gedacht. Door het werkklimaat te verbeteren en meer aandacht te geven aan plezier,  voldoening en bevlogenheid in het werk ervaren medewerkers minder stress en blijven ze gezonder. Recent wordt er in toenemende mate onderzoek gedaan naar deze andere manier van interveniëren. De resultaten zijn verbluffend.

Onderzoek naar positieve interventies tegen stress

Onderzoek van de universiteit van Florida wijst bijvoorbeeld uit dat positieve ervaringen direct bijdragen aan een lager stressniveau. Eenvoudige interventies blijken een zeer krachtig positief effect te hebben op de hoeveelheid stress die ervaren wordt door medewerkers. Wanneer je medewerkers bijvoorbeeld vraagt om iedere dag 10 minuten te besteden aan het opschrijven van 3 positieve ervaringen vermindert de stress die zij ervaren met 15 procent! Positieve emoties blijken een krachtige buffer te vormen tegen stress.

Gelukkig(er) Werken

Management kiest steeds vaker voor positieve psychologie

Om medewerkers te helpen om beter met stress om te gaan kiezen managers dan ook in toenemende mate voor interventies uit de positieve psychologie. Deze recente stroming uit de psychologie doet onderzoek naar interventies die op een duurzame manier bijdragen aan gezonder en gelukkiger leven en werken. Door bij stress reductie naast aandacht voor het verminderen van negatieve ervaringen (de traditionele wijze manier) ook het aantal positieve ervaringen in het werk te stimuleren weten leiders hun team en organisatie veerkrachtiger en sterker te maken.

Nieuwsgierig geworden?

Zelf ook nieuwsgierig naar de toepassen van positieve interventies binnen uw organisatie? Op 18 november geef ik een  workshop over minder stress door gelukkig werken op het congres over de aanpak van stress georganiseerd door P&O Actueel. Wellicht ontmoeten we elkaar daar?

 

Credits voor beeldmateriaal eerste foto (Human stress): Becky Wetherington BLW Photography on Flickr. Tweede foto is in eigen beheer.

 

Guus geluk scoort straks opnieuw

De nederlagen van Oranje riep bij het RTL4 programma Editie NL de vraag op of het geluk van coach Guus Hiddink op was. Mijn antwoord was dat mazzel inderdaad voor een deel afhankelijk is van toeval. Het dubbeltje zal voor Guus ook wel eens de verkeerde kant op vallen. Maar wie zoals Hiddink zijn carrière heeft gebouwd op een lange reeks gelukkige successen, moet iets gedaan hebben om dit af te dwingen.

Ad Bergsna

Ad Bergsma legt bij Editie NL uit dat mazzel niet alleen een kwestie is van geluk

Een reeks successen is geen mazzel
Een van de raadselen van het onderzoek naar geluk is dat in de loop van de tijd dezelfde gebeurtenissen steeds bij dezelfde personen gebeuren. De Australische psychologen Bruce Headey en Alex Wearing beschrijven dit fenomeen in hun boek Understanding happiness als volgt: ‘Vooral gebeurtenissen op het gebied van vriendschap, werk, levensstandaard en geld zijn repeterend. Om wat voorbeelden te geven, het waren dezelfde mensen die steeds opnieuw vertelden dat ze veel nieuwe vrienden hadden gemaakt; dat de vriendschap met iemand van het andere geslacht zich had verdiept; dat ze op hun werk promotie hadden gemaakt of dat ze waren ontslagen. Sommige familiekwesties kwamen ook steeds terug, zoals ernstige ruzies met de eigen kinderen of terugkerende spanningen in de partnerrelatie.’

De persoonlijkheid van de geluksvogel
Dit soort gegevens laten eigenlijk maar één conclusie toe. Mensen bij wie het structureel mee of tegen zit, staan kennelijk op een andere manier in het leven. Dit betekent ook dat een coach die tientallen jaren succesvol is, moet ook iets gedaan moet hebben om zijn geluk af te dwingen. Guus Hiddink heeft niet alleen geluk, maar is ook vaardig. Een van de verschillen tussen geluksvogels en pechvogels is de persoonlijkheid. Wie emotioneel instabiel en introvert is, maakt gemiddeld meer narigheid mee. Andersom trekken extraverte mensen meer vrolijkheid aan.

Geluksschool
De Engelse psycholoog Richard Wiseman heeft aangetoond dat de blik op de wereld ook veel uitmaakt. Wie de wereld als een veilige plek ervaart, kijkt meer om zich heen en ziet meer mogelijkheden. Wie voortdurend naar de grond kijkt, omdat alle andere mensen toch niet deugen, maakt nooit een leuk praatje in de lift met iemand die later een vriend wordt of die de eigen carrière een gunstige wending kan geven. Wiseman denkt dat mensen kunnen leren het geluk af te dwingen en hij geeft onder meer de volgende tips:

  • Probeer open te staan voor nieuwe ervaringen en durf af te wijken van vaste gewoonten.
  • Stel jezelf voor het begin van een belangrijke situatie voor dat je geluk zult hebben. Een positief gevoel maakt zichzelf soms waar.

Triomfgebaar als basis van succes
Een andere tip is jezelf in een open stand te zetten voorafgaand aan een belangrijk gesprek. Ga voor een spiegel staan en steek je armen 45 seconden lang in triomf omhoog en lach jezelf vriendelijk toe. Registreer wat deze blije houding doet met je energie niveau. Meestal zul je merken dat je gemoed de fysieke uitdrukking volgt. Hou vervolgens de blijdschap vast en treedt de wereld verwachtingsvol tegemoet. Mazzel en pech bestaan en zijn deels afhankelijk van toeval, maar jij zal vandaag grijpen naar het deel van het geluk waar je zelf greep op hebt.

Werkplezier in de Helweek

Hoe maak je een werkweek bijzonder? Het nieuwe zelfhulpboek Helweek zoekt een oplossing door het ergerlijke plezier van de ice bucket challenge te combineren met alledaagsheid. De Noorse coach Erik Betrand Larssen vraagt lezers de zwaarste week uit zijn militaire loopbaan na te spelen in het burgerbestaan.

Betrand Larssen poseert met zijn boek Helweek

Coach Betrand Larssen

Vroeg opstaan
Het concept van Bertrands helweek is simpel. Je slaapt een week lang elke dag van 10 uur ’s avonds tot vijf uur ’s ochtends en slaat één nacht zelfs helemaal over. Verder doe je wat je altijd doet, maar dan ‘ongelooflijk veel beter’. Het is de bedoeling dat je je oude ik een week lang vervangt door een bewustere versie van jezelf. Je pakt aan wat je altijd laat liggen en je verspilt geen tijd met sociale media, kletspraatjes of televisie. Je doel is bergen verzetten en jezelf bewijzen dat je veel meer kunt dan je denkt.

Pluk de dag
Het idee van Larssens idee is grappig en uitdagend. Het levert een ideale ervaring op om achteraf te delen via sociale media of eindeloze kletspraatjes. Tegelijkertijd schudt de helweek mensen wakker uit hun lethargie. Je laat dingen sloffen, sport te weinig en komt niet toe aan het richting geven aan je carrière. Je vindt dat het eigenlijk anders zou moeten. Door in de helweek niet te denken maar te doen, ontdekt je dat veel drempels alleen in je hoofd zitten. Na een week heeft je leven een schoonmaakbeurt gehad, heb je jezelf verbaasd en ben je verlost van de knagende druk in je achterhoofd over wat je eigenlijk zou willen.

Uit je comfortzone
De dingen die je uitvoert zijn gewoon, maar krijgen een bijzonder cachet door de verhalen uit het boek over de militaire ontberingen van Larssen. Je bent een week lang de held, want fysieke ontberingen stellen maar weinig voor vergeleken met het mentale spelletje van de Helweek, aldus de mental coach. Larssen verleent alle deelnemers een beetje heldhaftigheid. Ik zelf was ervan overtuigd dat hij overdreef. Mijn mening kantelde toen ik door het RTL-4 programma Editie.nl werd geïnterviewd door een zichtbaar uitgeputte programmamaker, die pas één dag helweek achter de rug had. En toen de interviewer onverwacht vroeg of ik mee zou doen, schrok ik toch terug: ‘Ik weet niet zeker of ik dat wel durf.’

Terug naar af?
Buiten je eigen comfortzone beleef je het werkende leven intenser. Ik vrees alleen dat de aanpak die je iets bijzonders laat verrichten tijdens de helweek, niet altijd gevolgen heeft in de weken daarna. Al zal het de eerste tijd geweldig zijn als je moe thuis komt uit je werk, en dan eventjes wezenloos op de bank mag hangen, zodat je op je telefoon wat met sociale media kan pielen. Maar als terug naar af je niet bevalt, kan je altijd nog proberen stap voor stap je leven verrijken. Dat is misschien niet zo bijzonder voor de buitenwereld, maar goed beschouwd zeker zo uitzonderlijk en dapper.

Koop gelukkig werken met korting

PGGM heeft een deal gesloten met de uitgever van Gelukkig werken, zodat haar achterban het boek met twintig procent korting kan aanschaffen. Dankzij de wet op de vaste boekenprijs kost het boek nu in iedere webwinkel geen € 21,00 maar € 16,80. De actie loopt tot eind dit jaar.

Het boek gelukkig werken  gebruikt het gelukskompas richting kan geven bij het ontwikkelen van deze vorm van persoonlijk leiderschap. Deze naam is gekozen omdat geluk de richting is waar lezers naartoe willen, maar ook omdat de letters staan voor de belangrijkste bestanddelen van de methode.

Boekomslag

Omslag boek Gelukkig werken

Keuzes

Gelukkig werken vraagt dat je Keuzes maakt, en je niet alleen laat leiden door wat je omgeving van je verwacht. In onze individualistische maatschappij wordt immers van je verwacht dat je je zoveel mogelijk op eigen kracht redt. Actief streven naar geluk is daarbij ene goede optie, omdat uit onderzoek blijkt dat gelukkige mensen beter samenwerken, minder kans hebben op gezondheidsproblemen en ook creatiever en innovatiever zijn.

Ontdek jezelf

Mensen verschillen echter sterk in welke omstandigheden zij het meest tot hun recht komen. Het is daarom handig om goed in de spiegel te kijken naar wie je bent en wat je wil. De tweede letter van het gelukskompas verwijst daarom naar jezelf Ontdekken. Het boek bevat tests waarmee je je persoonlijkheid in kaart kan brengen, en bespreekt de pluspunten en valkuilen van verschillende persoonlijkheidstrekken.

Maak gebruik van je kwaliteiten

De volgende letter van het kompas spoort mensen aan gebruik te Maken van hun kwaliteiten. Het is daarbij van belang dat mensen een onderscheid maken van kwaliteiten die energie opleveren bij gebruik, en kwaliteiten die wel handig zijn voor anderen, maar die je leeg zuigen als je er te veel mee woekert.

Pauzeer voor bezinning

De tijd nemen voor bezinning, is de volgende fase in het kompas. Wie gelukkig wil werken, moet er niet alleen voor zorgen dat zijn to do lijstje van de komende dagen wordt afgerond. Het helpt als je binnen je werk kan ontplooien op manieren die aansluiten bij de dingen die je het meest waardevol acht in het leven. Het hoofdstuk over dit onderwerp is een uitnodiging om na te denken over waarden, doelen en de ideale werkplek.

Alert op valkuilen

Wees tot slot Alert op valkuilen, die je uit koers kunnen brengen. Als je er bijvoorbeeld niet in slaagt de mensen op je werk mee te krijgen, dan is het moeilijk duurzame veranderingen te bewerkstelligen. Een andere valkuil kan zijn dat je onrealistische verwachtingen ontwikkelt over werken. Wie denkt dat werken mogelijk is zonder tegenslag en frustraties, zal zich gemakkelijk laten ontmoedigen. Geluk is op het werk beter te realiseren in het besef dat het altijd onvolmaakt zal zijn.

Smart

Alle onderdelen van het boek worden tenslotte concreet gemaakt en toegepast op het werk met een SMART actieplan. De letters van smart staan weer voor de kenmerken van doelen die vaak gerealiseerd worden, namelijk dat zijn specifiek zijn, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden. Het zijn de eigenschappen die je helpen de stap van dromen naar doen te zetten.

Onderwijs geluk voor arbeidsmarkt met robot

Gelukkig voor de klas

Ad Bergsma en Jacqueline Boerefijn overhandigen het eerste exemplaar van hun boek aan minister Bussemaker.

Het onderwijs bereid kinderen voor op een toekomst waarin robots bijna alles beter (goedkoper) kunnen dan mensen, stelde minister Asscher in het NOS Journaal. Stel daarom het mentaal kapitaal van leerlingen centraal in het onderwijs.
Prestatiedruk
‘Ik ben blij dat ik geen mentor ben van de brugklas, want dan moet je op het einde van het jaar met ouders bespreken dat hun kind misschien naar de havo moet in plaats van het vwo.’ Deze uitspraak van een ervaren docent uit mijn hardloopgroepje werd aangevuld door de onderwijzers van groep 2 / 3 van de basisschool. Bij haar hadden ouders geklaagd over het feit dat hun kind in een combinatieklas zat met jongere kinderen. Bestond daardoor niet het risico dat hun kind daardoor straks het atheneum zou mislopen?
Deze kleine conversatie laat zien dat de prestatiedruk in het onderwijs is toegenomen. Ouders eisen een hoogbegaafd kind en de scholen willen het beter doen dan de leerfabrieken uit de buurt. De nadruk op excellente prestaties in het onderwijs hebben de prioriteiten uit het lood geslagen.
Intelligentie brengt geen geluk
Het lijkt wel of de participatiemaatschappij – waarin iedereen op eigen kracht mee moet kunnen doen – haar slagschaduw vooruit werpt. Ouders willen hun kinderen wapenen met mooie cijfers en het beste diploma. Maar is angst wel de beste raadgever? Het doel wat ouders het meest nastreven voor hun kind is dat het gelukkig zal zijn. De nadruk op het ontwikkelen van intelligentie biedt geen garanties. Intelligente mensen zijn volgens het proefschrift van Nijmeegse promovendus Yowon Choi niet gelukkiger dan minder slimme personen. Alleen de tevredenheid over de eigen intelligentie heeft voorspellende waarde voor geluk. Het is daarom geen zegen als je ouders teleurgesteld zijn indien het allerhoogste niveau niet voor je is weggelegd.
Baanloze toekomst door robots
Hierbij komt de vraag of kennis de belangrijkste vaardigheid zal zijn in een toekomst waarin robots mensen steeds meer taken uit handen zullen nemen. Minister Lodewijk Asscher zei in het NOS Journaal: ‘Als robots laaggeschoold en routinematig werk gaan overnemen moeten we onze jeugd opleiden voor het andere werk. Niet trainen op routine, maar op het onverwachte. Niet op feiten, maar op creatief analyseren en nieuwe wegen zoeken. En uiteraard op een goede omgang met een geautomatiseerde wereld.’
Succes
Welke persoonskenmerken vergroten de kans dat kinderen dit straks kunnen? Onderzoek laat zien dat positieve emoties creativiteit vergroten en meer soepelheid bieden in het omgang met veranderingen. Als we het oorzakelijk bekijken, dan draagt succes iets bij aan geluk, maar andersom draagt geluk bij aan succes. Kijk maar naar de ouderen van nu. Wie goedgemutst bereid was de nieuwe techniek uit te proberen en eventueel fouten te maken, heeft het computeren nu onder de knie, terwijl de personen met angst het nooit te zullen leren nog steeds aan de kant toekijken.
Hoogleraar positieve psychologie Jan Walburg zegt daarom dat jongeren een gedegen mentaal kapitaal nodig hebben. ‘Leerlingen leren beter en ontwikkelen zich breder met een wakkere en positieve geest.’ Dit vraagt om een verbreding van het onderwijs, terwijl het ministerie van onderwijs juist extra accent aanbrengt op cognitief gebied. Examens worden verzwaard, vakanties verkort, schooldagen verlengd en reken- en taaltoetsen worden toegevoegd.
Rolmodel
Onderwijs dat primair inspeelt op de angst niet goed genoeg te zijn, bereid kinderen te weinig voor op de toekomst die Asscher schetst. Juist beter in je vel zitten, maakt dat leerlingen beter presteren, ook als het gaat om de schoolse vakken. Veerkracht is trainbaar.
Nog belangrijker dan leerlingen te onderrichten hoe zij zouden moeten leven, is dat docenten zelf het goede voorbeeld geven. Gelukkige leraren hebben leerlingen die hogere cijfers halen. Misschien werkt het enthousiasme van de docent voor zijn vak aanstekelijk. Een andere optie is dat gelukkige leraren gezelliger zijn en minder snel boos worden, zodat ook kinderen minder bang en onzeker zijn.

Boekomslag

Omslag boek Gelukkig voor de klas

Geluk is aanstekelijk
De leraar draagt niet alleen kennis over, maar is ook opvoeder en rolmodel, en emoties zijn besmettelijk. Begin de les maar eens met uitgebreid gapen en de leerlingen doen vrolijk mee. En als één leerling in de klas de slappe lach krijgt, is het onmogelijk de orde te handhaven. Scholen hebben niet alleen de taak de wereld toegankelijk te maken voor het verstand. Leren samenleven en jezelf hanteren zijn uiterst belangrijke doelen voor kinderen die de werkvloer straks met een robot moeten delen. Nieuw is dit idee niet. Theo Thijssen (1879-1943) eindigde zijn boek De gelukkige klas met de volgende zinnen: ‘M’n heerlijke, lieve, lastige stel, ik weet eigenlijk maar één ding: het jaar of wat dat ik jullie heb en dat jullie mij hebben, behoren wij enkel maar een gelukkige klas te zijn. En de rest is nonsens hoor, al zal ik dat júllie nooit zeggen.’ Laten we het beeld van een baanloze toekomst gebruiken om het schoolklimaat een positieve impuls te geven. De boeken Gelukkig werken en Gelukkig voor de klas zijn bedoeld om dit ideaal een stapje dichterbij te brengen.