Vertrouw jij jouw medewerkers?

De manier waarop je medewerkers benadert, heeft veel te maken met het mensbeeld dat jij hebt. Ben je ervan overtuigd dat mensen van nature lui zijn? Dat zij alleen aan de slag gaan wanneer er voldoende straf en beloning aanwezig is? Of denk jij dat mensen van nature graag werken, zichzelf onder controle kunnen houden en creatief zijn?

Je creëert het zelf

McGregor noemde beide mensbeelden Theorie X (de mens is lui) en Theorie Y (de mens is van nature gemotiveerd). Zijn ervaring was dat beide theorieën kloppen. Als leidinggevende creëer je als het ware de medewerkers die je verwacht. Wanneer je gelooft dat mensen verantwoordelijkheid vermijden en alleen presteren wanneer straf dreigt, dan zullen zij zich ook zo gaan gedragen. En het omgekeerde geldt ook.

Drie keer raden van welk mensbeeld jij als leidinggevende gelukkiger van wordt?

Lees hier meer over Theorie X en Theorie Y (Engelstalig artikel).

Zelf aan de slag met dit thema?

Klinkt eenvoudig toch? Even overstappen op een ander mensbeeld en je bent klaar. Ik weet uit ervaring hoe moeilijk het is en hoeveel oefening en volharding het vraagt om hiermee aan de slag te gaan. De eerste stap is bewustwording en daarna begint de uitdaging pas echt (voor beide zijden). Wil jij met jouw MT aan de slag met dit thema? Kijk dan eens hier of download de PDF hieronder!

Past zelfsturing of bevorderen eigen leiderschap bij jouw organisatie?

Is zelfsturing of het bevorderen van eigen leiderschap aan te raden voor elke organisatie? Die vraag houdt mij regelmatig bezig. In dit boeiende filmpje helpt het model van Laloux jou om beter zicht te krijgen in welke fase jouw organisatie zit. Het maakt gelijk duidelijk(er) of het bevorderen van zelfsturing of bijvoorbeeld Agile werken past bij de fase waar jouw organisatie zit! #Aanrader (filmpje via Gea Peper).

Wil je meer weten over Laloux en zijn boek Reinventing organizations lees dan ook vele dit interview met hem in Management Team of dit artikel waarin zijn werk wordt besproken.

Geen onderwerp zo trendy als geluk op de werkvloer

LEVEN HET GROTE GELUK

(Dit artikel is geschreven door Dominique Haijtema en in december 2015 verschenen in Management Team).

Geen onderwerp zo trendy als ‘geluk op de werkvloer’. steeds meer bedrijven hebben een ‘chief happiness officer’ en ook voormalig topmanagers storten zich vol overgave op het thema. Hebben we op het werk de top van de Maslow-piramide bereikt?

woman-591576_1280

Geluk blijkt een serieuze zaak. Het ‘gelukkigste congres van Nederland’ was onlangs in een mum van tijd uitverkocht. Voormalige topbestuurders als Bert van Dam (The Phonehouse) en Bart de Bondt (ceo van ING Insurance België) richten bedrijven op als ‘Multiply Happiness’ en ‘The Happy Wave’ en schrijven bestsellers over geluk als belangrijke voorwaarde voor zakelijk succes. Ook Kamer van Koophandel-bestuurder Rob Coolen scoorde recent met zijn boek ‘Werkgeluk!’, net als voormalig manager Patrick van Hees deed met zijn ‘De geluksprofessor’.

En dan zijn er nog tal van bedrijven als online kledingwinkel Zappos die een ‘chief happiness officer’ hebben benoemd om het geluk van hun werknemers te bevorderen, een voorbeeld dat inmiddels door veel bedrijven in Nederland gevolgd wordt. Conclusie: geluk is ongetwijfeld een van de hotste topics in het Nederlandse zakenle- ven. Hoe is dat zo gekomen? En ook belangrijk: worden we er echt gelukkiger van?

Een gelukkig leven

De belangstelling vanuit het bedrijfsleven voor het onderwerp ‘Geluk’ is inderdaad de laatste jaren sterk stijgende, beaamt Guy van Liemt, directeur van EHERO, oftewel de ‘Erasmus Happiness Econo- mics Research Organisation’, een multidisciplinair kennis- en onderzoeksinstituut van de universiteit in Rotterdam. Van Liemt verzorgt onder meer de leergangen ‘Het rendement van geluk’ en de masterclass ‘Grondslagen van Geluk’ voor bestuurders. Ook deze raken steeds sneller volgeboekt, zegt hij. ‘Er verschijnen meer publicaties en onderzoeken over geluk. Dat maakt duidelijk dat wij in de Westerse wereld beseffen dat de mogelijkheid bestaat een gelukkig leven te leiden. We hebben tenslotte steeds meer keuzevrijheid en invloed op ons geluk.’

Ook vervalt volgens hem vaker de scheiding tussen werk en privé – we willen thuis niet iemand anders zijn dan op het werk – en vragen steeds meer bestuurders zich openlijk af wat zij nu eigenlijk achterlaten als persoon en als organisatie. ‘Paul Polman van Unilever zei in een interview: als ik in mijn graf lig, gaat echt niemand zeggen: die heeft het marktaandeel van Robijn verhoogd.’

Zeker de jongere generatie werknemers wil meer voldoening en zingeving in het werk. En ja, dus ook geluk. Als je als organisatie stelt dat mensen je belangrijkste kapitaal zijn, hoor je hun welbevinden en behoeften ook serieus te nemen, stelt Van Liemt. Het is volgens hem dan ook opmerkelijk dat veel medewerkeronderzoeken nog steeds alleen vragen naar werkgerelateerde tevredenheid en niet naar hoe het met medewerkers thuis gaat. ‘Terwijl dat ook invloed heeft op ons levensgeluk.’

Geen recept

Gelukkig zijn is volgens hem een universele menselijke behoefte, maar ook voor iedereen verschillend. Waar de een kortstondig gelukkig wordt van een ijsje, moet de ander een marathon loopt om geluk te ervaren. Er is voor geluk kortom geen standaardrecept of checklist. ‘Het heeft geen zin om regels op te stellen die mensen moeten volgen om gelukkig te worden’, zegt hij.

Dat onderschrijft ook Onno Hamburger, die als auteur, coach en trainer al bijna 15 jaar bezig is met het onderwerp. Hij is – uiteraard – blij met de toegenomen belangstelling voor geluk, maar een ‘chief happiness officer’ zou hij niet snel adviseren. ‘Dat is de oude manier van onderwerpen agenderen. Dan maak je iemand verantwoordelijk, terwijl het juist de héle organisatie aangaat. Het gaat er juist om dat medewerkers zelf aangeven waarvan ze wel en niet gelukkig worden. Voor de een betekent dat meer zelfsturing, voor de ander juist duidelijke aansturing en doelstellingen.’

Ook Hamburger begrijpt de stijgende interesse voor het thema. ‘De laatste jaren neemt bijvoorbeeld voor veel mensen de stress toe, omdat steeds meer werk met steeds minder mensen gedaan moet worden. Nu heeft al 1 op de 7 medewerkers last van stress. Geluk werkt als een goede buffer daartegen. Bovendien houden gelukkige medewerkers het langer vol om te werken. En we zullen allemaal langer moeten doorwerken de komende jaren.’

Pooltafel

Bedrijven onderscheiden zich bovendien steeds meer door de beleving die ze klanten bieden, stelt Hamburger. Om klanten te overtuigen, heb je bevlogen medewerkers nodig en wanneer ben je bevlogen? Juist. Als je gelukkig bent. ‘Ik wilde laatst een beamer bestellen. Dat kan online bij Wehkamp, Bol.com of Coolblue. Bij het laatste bedrijf heb je onmiddellijk door dat zij je als klant blij willen maken. Dan is de keuze snel gemaakt. Gebrek aan betrokkenheid vertaalt zich vrij snel in slechte dienstverlening. Dus als organisatie heb je echt last van medewerkers die niet goed in hun vel zitten.’ Hoe kunnen bedrijven dan voor gelukkige mede- werkers zorgen? Een tafeltennis- of pooltafel op de werkvloer neerzetten is in elk geval geen bijdrage, merkt hij op. Dat heeft weinig blijvende impact. ‘Voor mij gaat het erom dat je plezier beleeft en voldoening haalt uit het inzetten van je kwaliteiten. Datgene doen waar je energie van krijgt. Helaas gebeurt het maar al te vaak dat wij dingen doen waarin we weliswaar goed zijn, maar waar we geen plezier aan beleven of energie van krijgen. Ik kan er gewoon niet tegen dat mensen ongelukkig zijn in hun werk. Zonde van de tijd en energie die zij er dagelijks in steken.’

De businesscase

De businesscase voor geluk is ondertussen al lang en breed gemaakt. Uit tientallen onderzoeken blijkt dat gelukkige medewerkers gezonder, productiever en innovatiever zijn. Waarom is geluk dan eigenlijk geen topprioriteit van elke leidinggevende? Daar heeft auteur en oud-ING-bestuurder Bart de Bondt wel een antwoord op: ‘Het heeft ermee te maken dat het een omslag in bestaande businessmodellen betekent. Je moet als manager meer autonomie en vrijheid aan je medewerkers geven. Geluk is een mindset van genoeg en niet van tekort, uitgaan van wat er wél is, in plaats van wat er niet is. Dat brengt ongemak en angst met zich mee. Er is niet overal voldoende vertrouwen of kwetsbaarheid om dat bespreekbaar te maken. Onzekerheid is iets waarmee managers moeilijk kunnen omgaan. Managers willen zaken graag onder controle hebben. En we zijn gewend om vanuit ontevreden- heid te werken, omdat we denken dat dit een Belangrijke motor is voor verbetering.’

Toch is de rol van leidinggevenden cruciaal voor het bevorderen van geluk op de werkvloer, stelt Guy van Liemt. ‘Zij moeten erop toezien dat medewerkers voldoende balans ervaren tussen de eisen van een baan en de vaardigheden en middelen die zij tot hun beschikking hebben. Vrijheid en autonomie zijn belangrijke componenten voor levensgeluk, net als het gevoel dat je gebruik maakt van je talenten. Het gevoel iets te kunnen en daarvoor erkend en herkend worden. Ook speelt zingeving een rol: het gevoel bij te dragen aan iets dat groter is dan jezelf.’

Niet altijd positief

Ook volgens Onno Hamburger zou geluk nog wel bij meer bedrijven hoog op de agenda mogen staan. ‘De huidige bestuurders zijn eraan gewend dat werken zeker niet leuk hoeft te zijn. Zij hebben soms 20 jaar dingen gedaan die ze niet leuk vonden om daar te komen waar ze nu zitten. Ook geloven zij niet altijd in het menselijk potentieel en vinden ze macht soms te belangrijk. Zij willen nog steeds alles bepalen, terwijl veel medewerkers zelf goed weten hoe ze beter hun werk kunnen doen.’ Medewerkers willen volgens Hamburger graag weten waar ze naartoe gaan, maar veel managers hebben ook geen idee waar het naartoe moet. ‘Dat durven ze alleen niet toe te geven of uit te spreken. Door met elkaar in gesprek te gaan kan veel opluchting en ruimte ontstaan. Geef nou toe dat je niet alles onder controle hebt.’

Geluk agenderen is één ding, op de juiste manier aandacht eraan geven is een tweede. Het betekent volgens Hamburger zeker niet dat medewerkers altijd positief moeten zijn. ‘Dat is een van de grote misverstanden over geluk. Uit onderzoek blijkt juist dat stewardessen die gedwongen worden te glimlachen, dit als zeer stressverhogend ervaren. Teams gaan ook slechter functioneren als ze meer dan 11 keer zoveel positieve als negatieve dingen tegen elkaar zeggen. Alleen maar positieve feedback en waardering werkt niet. Je moet ook grenzen stellen, ‘nee’ kunnen zeggen en fouten moeten worden besproken en geanalyseerd. Grenzeloze optimisten zien geen problemen, alleen uitdagingen. Dat is jammer. Mijn ervaring is dat je veel kunt leren van problemen. Zonde om daar omheen te lopen.’

Geluk is besmettelijk

Chiel van der Linden is een van de organisatoren van ‘Het gelukkigste congres van Nederland’ en medeoprichter van ‘Multiply Happiness’. Zijn missie als zelfbenoemde Geluksman is niet mals: de wereld gelukkiger maken. Dat is volgens hem zeker niet onmogelijk, omdat geluk simpelweg besmettelijk is. De directe omgeving profiteert onmiddellijk van een gelukkiger medewerker. ‘Uit onderzoek blijkt dat mensen die door gelukkige mensen zijn omgeven meer kans hebben ook gelukkiger te worden. Geluk is een collectief fenomeen’, zegt hij. ‘Elke happy me creëert een happy we.’

Geluk is volgens hem ‘disciplined optimism’, een term die hij ontleent aan dirigent Benjamin Zander. Optimistische leiders en medewerkers zijn veer- krachtiger en succesvoller. Het is iets dat wij allemaal kunnen leren, het is een kwestie van anders leren kijken en denken. ‘We hebben een vertekend beeld van de werkelijkheid. Er is te veel nadruk op negativiteit, angst of bedreiging. Misery sells. Maar er is wel degelijk een grote hoeveelheid geluk op de wereld. Kijk eens goed om je heen. Het gaat erom dat je meer vanuit je hart leeft en anderen oprecht gunt waaraan je zelf behoefte hebt. Een welgemeend compliment, aandacht of een vriendelijke glimlach. En dat je simpelweg dankbaar bent voor wat je hebt. Geluk is niet hebben wat je wil, maar willen wat je hebt. Zo kon mijn vader urenlang genieten van zijn tuin en had hij helemaal geen behoefte om op vakantie te gaan.’

Box 1

Wat maakt ons gelukkig?

Er zijn 5 factoren die ons werkgeluk positief beïnvloeden:

  1. Mensen helpen hun beste eigenschappen te benutten
  2. Voldoende uitdaging creëren
  3. Het gevoel hebben zinvol werk te doen
  4. Goede onderlinge relaties onderhouden
  5. Eerlijke behandeling
    Bron: Happiness at Work Survey, januari 2015

Box 2

9 Denkpatronen van gelukkig mensen

Uit wetenschappelijk onderzoek van Sonja Lyubomirsky blijkt dat erfelijke omstandigheden ons geluk voor 50 procent bepalen. De andere 50 procent wordt verdeeld tussen externe omstandigheden (relatie, inkomen, gezondheid of woonomgeving; 10%) en eigen gedrag en denkpatronen (40%). Lyubomirsky vond de volgende 9 denk- en gedragspatronen die gelukkige mensen hanteren:

  1. Ze wijden een groot deel van hun tijd aan familie en vrienden
  2. Ze koesteren hun relaties en genieten ervan
  3. Ze uiten hun dankbaarheid voor alles wat ze hebben
  4. Ze zijn optimistisch over de toekomst
  5. Ze wijden zich serieus aan hun levensdoelen
  6. Ze genieten van het leven en proberen zoveel mogelijk in het nu te leven
  7. Ze proberen hun evenwicht te bewaren in moeilijke situaties
  8. Ze zijn vaak de eersten die anderen een helpende hand bieden
  9. Ze doen wekelijks aan lichaamsbeweging

Wil je het bovenstaande artikel ontvangen als PDF? Stuur dan een even een bericht aan info@gelukkigwerken.nl met een verzoek voor het artikel over gelukkig werken in het Management Team van december 2015.

Foto via Jill111

Was jij niet gelukkig in je werk?

Na 16 jaar met veel plezier te hebben gewerkt ga ik Van Harte & Lingsma verlaten. Waarom ga ik weg? Ben ik niet gelukkig in mijn werk? Deze vragen krijg ik nu regelmatig. Je hebt het toch naar je zin daar? Je werkt bij een goed bureau. Je werkt met fijne, enthousiaste collega’s. Mooie klanten. Waarom zou je dat allemaal opgeven?

9416038429_86bc5f5bf8_z

Het kriebelt al langer

Mensen die mij goed kennen zullen niet verbaasd zijn dat ik de stap naar zelfstandigheid ga maken. Het kriebelt namelijk al langer. Ik had ook al enige jaren mijn eigen onderneming naast mijn vaste dienstverband. De stap naar volledig ondernemerschap is nu een logische stap. Ik heb er ontzettend veel zin in om mijn eigen organisatie Gelukkig Werken verder op te bouwen en daarmee het thema gelukkig werken in Nederland nog verder op de kaart te helpen zetten. Helemaal voor mijn eigen “toko” gaan, past bij deze stap.

Wat wil ik bereiken?

Nederlanders scoren gemiddeld een 7,2 wat betreft hun geluk in het werk. Bijna een kwart van de medewerkers scoort een 6 of lager! Dat moet @#*$# toch beter kunnen! Wij besteden een belangrijk deel van ons leven op ons werk! Waarom zou je daar niet kunnen floreren? Onze algemene gelukscore is overigens al een stukje beter dan ons werkgeluk. Wij geven onszelf daar gemiddeld een 7,5 voor. Ik wil mensen graag helpen gelukkiger te worden in het werk. Een score minimaal zo hoog als onze gewone geluksscore moet toch haalbaar zijn! Een 8 of meer zou helemaal fantastisch zijn. En waarom dan stoppen in Nederland. Sinds ons boek Gelukkig Werken ook vertaald is in het Engels krijgen wij in toenemende mate ook vragen uit het buitenland. En daar valt nog een wereld te winnen, letterlijk!

Ga ik alleen werken?

Gelukkig Werken is nooit een eenmanszaak geweest. De afgelopen jaren is een netwerk van gedreven professionals ontstaan die de passie en competenties hebben om medewerkers en organisaties te helpen gelukkiger te werken. Ad Bergsma natuurlijk als co-auteur van het boek Gelukkig Werken en gerenommeerd geluksonderzoeker. Maar bijvoorbeeld ook Erwin Klappe (Klappe traint), Rens ter Weijde (Purpose+), onderzoeksbureau Soffos en de Uitgever Boom & Nelissen zijn daarbij “partners in crime”. De komende maanden zal dit netwerk nog verder worden uitgebreid.

Zelfstandig in verbinding

Overigens ga ik niet helemaal weg bij Van Harte & Lingsma. Ik blijf als zelfstandig professional nog wel verbonden met deze prachtige organisatie. Verder gaan wij als Gelukkig Werken organisaties (zoals Van Harte & Lingsma), coaches, trainers & adviseurs ondersteunen en opleiden zodat zij zelf ook weer hun klanten kunnen helpen om gelukkiger te gaan werken. Op naar die 7,5 gemiddeld (of hoger!).

Nog gelukkiger worden?

En wat betreft mijn eigen geluk in het werk?! Ik zat al redelijk hoog (rond de 7,5). Maar ik was ook toe aan een nieuwe uitdaging. En die stap ga ik nu zetten. Of ik dat spannend vind? Zeker weten! Of ik er zin in heb? Zeer zeker! Of dat gaat leiden tot een nog hogere gelukkig werken score? We gaan het zien! Doe je mee?

 

Picture by pixagraphic

Meer geluk in het werk creëren als missie

In Nederland geven medewerkers zichzelf gemiddeld een 7,2 op de mate van geluk in het werk. Meer dan de helft van de medewerkers scoort een 7 of lager. Bijna één kwart van de medewerkers geeft zichzelf een 6 of lager. Bijna 1 op de 10 medewerkers scoort zelfs een 5 of lager.

Picture by Eric Benacek

De last van ongelukkig werken

Ik heb zelf een tijdje (tijdens mijn periode in Aruba) ongelukkig gewerkt. Ik moet er niet aan denken dat nog langer dan een aantal weken te moeten doen. We besteden een groot deel van ons leven op het werk. Veel mensen zien hun collega’s vaker dan zij hun partner zien. Waarom zouden wij accepteren dat je minder gelukkig bent in je werk dan in de rest van je leven? (Nederlanders geven zichzelf een 7,5 wanneer je hen vraagt naar hun algemene geluksniveau). Werk is naar mijn idee bij uitstek een plek waar je kan floreren en samen met anderen mooie en nuttige dingen kan realiseren. Dat hoeft niet per se altijd “leuk” te zijn maar ongelukkig werken zou eerder de uitzondering dan de regel moeten zijn.

Gelukkiger werken is mogelijk

Ik geloof dat de meeste mensen gelukkiger kunnen werken dan ze nu doen. Zelfs zonder hun omgeving te veranderen. Vaak vraagt gelukkiger werken wel om ander gedrag en soms zelfs een nieuwe werkplek binnen of buiten de organisatie. De afgelopen 10 jaar heb ik vele honderden mensen geholpen om gelukkiger te werken. Als coach, trainer en workshop begeleider. Ik merk dat me dit enorm veel plezier, voldoening en zingeving schenkt (en mooie resultaten!).

Van een 7,2 naar een 7,5

Wanneer ik de komende jaren medewerkers, leiders & bestuurders kan helpen om gelukkiger te werken ben ik tevreden. Gelukkig Werken van een gemiddelde van 7,2 naar een 7,5 brengen moet toch lukken? “One person at a time”. Ik heb er zin an! 😉

 

Picture by
Eric Benacek

Hoe kan jij Blue Monday verslaan?

De beruchte “Blue Monday”* is weer in aantocht. De meest depressieve dag van het jaar. De feestdagen zijn achter de rug, het geld is op en het duurt nog even voordat de dagen weer echt langer worden en de lente in zicht is. Wat kan jij als medewerker of werkgever doen om jouw collega’s te ondersteunen tijdens deze moeilijke periode? De jaarlijkse Geluksmonitor van trainingsbureau Van Harte & Lingsma, uitgevoerd door Panelwizard onder ruim 1000 Nederlandse werknemers, biedt zicht op waar medewerkers gelukkig en ongelukkig van worden. Deze informatie kan je gebruiken om het tij in deze “duistere” tijden ten goede te keren ;-).

7921162898_b4c80079d6_o

Wat maakt medewerkers gelukkig in het werk?

Medewerkers geven zelf aan dat een goede relatie met collega’s voor hen de belangrijkste factor is die hun werkgeluk bepaalt (63%). Ook ruimte voor humor (49%) en een goede balans tussen werk en privé (44%) dragen in belangrijke mate bij aan een gevoel van geluk op de werkvloer.

Wat maakt medewerkers ongelukkig in het werk?

Opvallend is dat medewerkers vooral ongelukkig worden van teveel werkdruk (47%). De afgelopen jaren ervaren medewerkers steeds meer stress. Wat medewerkers verder erg ongelukkig maakt is een slecht functionerende leidinggevende (45%). Daarnaast wordt maar liefst 42% ongelukkig door negatieve “mensen” op de werkplek.

Wat kan je doen tegen de effecten van Blue Monday?

Onderzoek wijst uit dat mensen drie basale behoeften hebben. De behoefte aan autonomie (1). De behoefte aan verbinding (2) en een gevoel van competentie (3). Door medewerkers te ondersteunen bij het “bevredigen” van deze drie behoeften maak je hen weerbaarder tegen gevoelens van ongeluk en help je hen om meer positieve gevoelens te ervaren in het werk. Dit kan je ondersteunen door medewerkers meer verantwoordelijkheid te geven en middelen te bieden om zelfstandiger aan de slag te gaan. Als leidinggevende vraagt dit wel een andere manier van leidinggeven waarbij vertrouwen en loslaten een belangrijke rol spelen (situationeel leiderschap kan hierbij zeer handig zijn).  Stimuleer verder activiteiten die verbinding op de werkplek ondersteunen zoals gezamenlijk lunchen en de mogelijkheid om eigen projecten op te starten zodat medewerkers meer ruimte krijgen om hun eigen talenten te ontwikkelen.

Omgaan met verhoogde werkstress

De afgelopen jaren zijn we meer van medewerkers gaan vragen. Mensen moeten meer doen in minder tijd en met minder middelen (en vaak minder collega’s). Daarnaast moeten ze vaak ook nog eens innovatief en vernieuwend zijn. Deze toegenomen eisen leken een tijdelijke ontwikkeling maar het lijkt eerder onderdeel te zijn geworden van “Het Nieuwe Werken”. Daarom is het van groot belang medewerkers de handvatten te bieden om beter te leren omgaan met deze toegenomen werkdruk. Traditioneel ligt de nadruk bij het beter leren omgaan met stress vaak op het verminderen van de (negatieve) stressfactoren. Recentelijk wordt er echter in toenemende mate succesvol aandacht besteed aan een andere vorm van omgaan met stress waarbij de aandacht veel meer wordt gericht op wat er wel goed gaat en het versterken van het welzijn en het geluk van de medewerkers.

Slecht functionerende leidinggevenden

Uit onderzoek van Van Harte & Lingsma blijkt dat slecht functionerende leidinggevenden een belangrijke bepalende factor zijn (45%) waardoor medewerkers ongelukkig worden. Traditioneel worden medewerkers regelmatig beoordeeld door hun leidinggevende. Laat leidinggevenden nu voor de verandering ook eens beoordelen door hun medewerkers. Dit maakt gelijk duidelijk welke leidinggevenden extra begeleiding nodig hebben. Tijdens de crisis stond in veel organisaties snijden centraal. Daarbij was een bepaald type leidinggevende nodig om de teams op te schudden en mensen te ontslaan. Nu groei en floreren van zowel organisaties als medewerkers weer centraal komen te staan zijn er ook weer een ander soort leidinggevenden nodig. Geef leidinggevenden de ruimte zichzelf te veranderen en te verbeteren en neem anders tijdig afscheid.  `

Vragenlijst Gelukkig Werken

Werkgevers die willen inzetten op gelukkig werken kunnen sinds kort gebruik maken van de Gelukkig Werken Vragenlijst. Deze vragenlijst maakt duidelijk hoe gelukkig een werknemer is in het werk en de factoren die daarbij bepalend zijn. Wil jij weten hoe jouw organisatie ervoor staat qua geluk in het werk en wat je daar concreet aan kan doen? Neem dan even contact met mij op (onno@gelukscoach.nl).

*Blue Monday bestaat natuurlijk helemaal niet maar is een “uitgevonden” fenomeen wat wel jaarlijks terugkomt en een mooi moment biedt om even serieus aandacht te schenken aan gelukkiger werken op de werkvloer.

Guus geluk scoort straks opnieuw

De nederlagen van Oranje riep bij het RTL4 programma Editie NL de vraag op of het geluk van coach Guus Hiddink op was. Mijn antwoord was dat mazzel inderdaad voor een deel afhankelijk is van toeval. Het dubbeltje zal voor Guus ook wel eens de verkeerde kant op vallen. Maar wie zoals Hiddink zijn carrière heeft gebouwd op een lange reeks gelukkige successen, moet iets gedaan hebben om dit af te dwingen.

Ad Bergsna

Ad Bergsma legt bij Editie NL uit dat mazzel niet alleen een kwestie is van geluk

Een reeks successen is geen mazzel
Een van de raadselen van het onderzoek naar geluk is dat in de loop van de tijd dezelfde gebeurtenissen steeds bij dezelfde personen gebeuren. De Australische psychologen Bruce Headey en Alex Wearing beschrijven dit fenomeen in hun boek Understanding happiness als volgt: ‘Vooral gebeurtenissen op het gebied van vriendschap, werk, levensstandaard en geld zijn repeterend. Om wat voorbeelden te geven, het waren dezelfde mensen die steeds opnieuw vertelden dat ze veel nieuwe vrienden hadden gemaakt; dat de vriendschap met iemand van het andere geslacht zich had verdiept; dat ze op hun werk promotie hadden gemaakt of dat ze waren ontslagen. Sommige familiekwesties kwamen ook steeds terug, zoals ernstige ruzies met de eigen kinderen of terugkerende spanningen in de partnerrelatie.’

De persoonlijkheid van de geluksvogel
Dit soort gegevens laten eigenlijk maar één conclusie toe. Mensen bij wie het structureel mee of tegen zit, staan kennelijk op een andere manier in het leven. Dit betekent ook dat een coach die tientallen jaren succesvol is, moet ook iets gedaan moet hebben om zijn geluk af te dwingen. Guus Hiddink heeft niet alleen geluk, maar is ook vaardig. Een van de verschillen tussen geluksvogels en pechvogels is de persoonlijkheid. Wie emotioneel instabiel en introvert is, maakt gemiddeld meer narigheid mee. Andersom trekken extraverte mensen meer vrolijkheid aan.

Geluksschool
De Engelse psycholoog Richard Wiseman heeft aangetoond dat de blik op de wereld ook veel uitmaakt. Wie de wereld als een veilige plek ervaart, kijkt meer om zich heen en ziet meer mogelijkheden. Wie voortdurend naar de grond kijkt, omdat alle andere mensen toch niet deugen, maakt nooit een leuk praatje in de lift met iemand die later een vriend wordt of die de eigen carrière een gunstige wending kan geven. Wiseman denkt dat mensen kunnen leren het geluk af te dwingen en hij geeft onder meer de volgende tips:

  • Probeer open te staan voor nieuwe ervaringen en durf af te wijken van vaste gewoonten.
  • Stel jezelf voor het begin van een belangrijke situatie voor dat je geluk zult hebben. Een positief gevoel maakt zichzelf soms waar.

Triomfgebaar als basis van succes
Een andere tip is jezelf in een open stand te zetten voorafgaand aan een belangrijk gesprek. Ga voor een spiegel staan en steek je armen 45 seconden lang in triomf omhoog en lach jezelf vriendelijk toe. Registreer wat deze blije houding doet met je energie niveau. Meestal zul je merken dat je gemoed de fysieke uitdrukking volgt. Hou vervolgens de blijdschap vast en treedt de wereld verwachtingsvol tegemoet. Mazzel en pech bestaan en zijn deels afhankelijk van toeval, maar jij zal vandaag grijpen naar het deel van het geluk waar je zelf greep op hebt.

Werkplezier in de Helweek

Hoe maak je een werkweek bijzonder? Het nieuwe zelfhulpboek Helweek zoekt een oplossing door het ergerlijke plezier van de ice bucket challenge te combineren met alledaagsheid. De Noorse coach Erik Betrand Larssen vraagt lezers de zwaarste week uit zijn militaire loopbaan na te spelen in het burgerbestaan.

Betrand Larssen poseert met zijn boek Helweek

Coach Betrand Larssen

Vroeg opstaan
Het concept van Bertrands helweek is simpel. Je slaapt een week lang elke dag van 10 uur ’s avonds tot vijf uur ’s ochtends en slaat één nacht zelfs helemaal over. Verder doe je wat je altijd doet, maar dan ‘ongelooflijk veel beter’. Het is de bedoeling dat je je oude ik een week lang vervangt door een bewustere versie van jezelf. Je pakt aan wat je altijd laat liggen en je verspilt geen tijd met sociale media, kletspraatjes of televisie. Je doel is bergen verzetten en jezelf bewijzen dat je veel meer kunt dan je denkt.

Pluk de dag
Het idee van Larssens idee is grappig en uitdagend. Het levert een ideale ervaring op om achteraf te delen via sociale media of eindeloze kletspraatjes. Tegelijkertijd schudt de helweek mensen wakker uit hun lethargie. Je laat dingen sloffen, sport te weinig en komt niet toe aan het richting geven aan je carrière. Je vindt dat het eigenlijk anders zou moeten. Door in de helweek niet te denken maar te doen, ontdekt je dat veel drempels alleen in je hoofd zitten. Na een week heeft je leven een schoonmaakbeurt gehad, heb je jezelf verbaasd en ben je verlost van de knagende druk in je achterhoofd over wat je eigenlijk zou willen.

Uit je comfortzone
De dingen die je uitvoert zijn gewoon, maar krijgen een bijzonder cachet door de verhalen uit het boek over de militaire ontberingen van Larssen. Je bent een week lang de held, want fysieke ontberingen stellen maar weinig voor vergeleken met het mentale spelletje van de Helweek, aldus de mental coach. Larssen verleent alle deelnemers een beetje heldhaftigheid. Ik zelf was ervan overtuigd dat hij overdreef. Mijn mening kantelde toen ik door het RTL-4 programma Editie.nl werd geïnterviewd door een zichtbaar uitgeputte programmamaker, die pas één dag helweek achter de rug had. En toen de interviewer onverwacht vroeg of ik mee zou doen, schrok ik toch terug: ‘Ik weet niet zeker of ik dat wel durf.’

Terug naar af?
Buiten je eigen comfortzone beleef je het werkende leven intenser. Ik vrees alleen dat de aanpak die je iets bijzonders laat verrichten tijdens de helweek, niet altijd gevolgen heeft in de weken daarna. Al zal het de eerste tijd geweldig zijn als je moe thuis komt uit je werk, en dan eventjes wezenloos op de bank mag hangen, zodat je op je telefoon wat met sociale media kan pielen. Maar als terug naar af je niet bevalt, kan je altijd nog proberen stap voor stap je leven verrijken. Dat is misschien niet zo bijzonder voor de buitenwereld, maar goed beschouwd zeker zo uitzonderlijk en dapper.

Onderwijs geluk voor arbeidsmarkt met robot

Gelukkig voor de klas

Ad Bergsma en Jacqueline Boerefijn overhandigen het eerste exemplaar van hun boek aan minister Bussemaker.

Het onderwijs bereid kinderen voor op een toekomst waarin robots bijna alles beter (goedkoper) kunnen dan mensen, stelde minister Asscher in het NOS Journaal. Stel daarom het mentaal kapitaal van leerlingen centraal in het onderwijs.
Prestatiedruk
‘Ik ben blij dat ik geen mentor ben van de brugklas, want dan moet je op het einde van het jaar met ouders bespreken dat hun kind misschien naar de havo moet in plaats van het vwo.’ Deze uitspraak van een ervaren docent uit mijn hardloopgroepje werd aangevuld door de onderwijzers van groep 2 / 3 van de basisschool. Bij haar hadden ouders geklaagd over het feit dat hun kind in een combinatieklas zat met jongere kinderen. Bestond daardoor niet het risico dat hun kind daardoor straks het atheneum zou mislopen?
Deze kleine conversatie laat zien dat de prestatiedruk in het onderwijs is toegenomen. Ouders eisen een hoogbegaafd kind en de scholen willen het beter doen dan de leerfabrieken uit de buurt. De nadruk op excellente prestaties in het onderwijs hebben de prioriteiten uit het lood geslagen.
Intelligentie brengt geen geluk
Het lijkt wel of de participatiemaatschappij – waarin iedereen op eigen kracht mee moet kunnen doen – haar slagschaduw vooruit werpt. Ouders willen hun kinderen wapenen met mooie cijfers en het beste diploma. Maar is angst wel de beste raadgever? Het doel wat ouders het meest nastreven voor hun kind is dat het gelukkig zal zijn. De nadruk op het ontwikkelen van intelligentie biedt geen garanties. Intelligente mensen zijn volgens het proefschrift van Nijmeegse promovendus Yowon Choi niet gelukkiger dan minder slimme personen. Alleen de tevredenheid over de eigen intelligentie heeft voorspellende waarde voor geluk. Het is daarom geen zegen als je ouders teleurgesteld zijn indien het allerhoogste niveau niet voor je is weggelegd.
Baanloze toekomst door robots
Hierbij komt de vraag of kennis de belangrijkste vaardigheid zal zijn in een toekomst waarin robots mensen steeds meer taken uit handen zullen nemen. Minister Lodewijk Asscher zei in het NOS Journaal: ‘Als robots laaggeschoold en routinematig werk gaan overnemen moeten we onze jeugd opleiden voor het andere werk. Niet trainen op routine, maar op het onverwachte. Niet op feiten, maar op creatief analyseren en nieuwe wegen zoeken. En uiteraard op een goede omgang met een geautomatiseerde wereld.’
Succes
Welke persoonskenmerken vergroten de kans dat kinderen dit straks kunnen? Onderzoek laat zien dat positieve emoties creativiteit vergroten en meer soepelheid bieden in het omgang met veranderingen. Als we het oorzakelijk bekijken, dan draagt succes iets bij aan geluk, maar andersom draagt geluk bij aan succes. Kijk maar naar de ouderen van nu. Wie goedgemutst bereid was de nieuwe techniek uit te proberen en eventueel fouten te maken, heeft het computeren nu onder de knie, terwijl de personen met angst het nooit te zullen leren nog steeds aan de kant toekijken.
Hoogleraar positieve psychologie Jan Walburg zegt daarom dat jongeren een gedegen mentaal kapitaal nodig hebben. ‘Leerlingen leren beter en ontwikkelen zich breder met een wakkere en positieve geest.’ Dit vraagt om een verbreding van het onderwijs, terwijl het ministerie van onderwijs juist extra accent aanbrengt op cognitief gebied. Examens worden verzwaard, vakanties verkort, schooldagen verlengd en reken- en taaltoetsen worden toegevoegd.
Rolmodel
Onderwijs dat primair inspeelt op de angst niet goed genoeg te zijn, bereid kinderen te weinig voor op de toekomst die Asscher schetst. Juist beter in je vel zitten, maakt dat leerlingen beter presteren, ook als het gaat om de schoolse vakken. Veerkracht is trainbaar.
Nog belangrijker dan leerlingen te onderrichten hoe zij zouden moeten leven, is dat docenten zelf het goede voorbeeld geven. Gelukkige leraren hebben leerlingen die hogere cijfers halen. Misschien werkt het enthousiasme van de docent voor zijn vak aanstekelijk. Een andere optie is dat gelukkige leraren gezelliger zijn en minder snel boos worden, zodat ook kinderen minder bang en onzeker zijn.

Boekomslag

Omslag boek Gelukkig voor de klas

Geluk is aanstekelijk
De leraar draagt niet alleen kennis over, maar is ook opvoeder en rolmodel, en emoties zijn besmettelijk. Begin de les maar eens met uitgebreid gapen en de leerlingen doen vrolijk mee. En als één leerling in de klas de slappe lach krijgt, is het onmogelijk de orde te handhaven. Scholen hebben niet alleen de taak de wereld toegankelijk te maken voor het verstand. Leren samenleven en jezelf hanteren zijn uiterst belangrijke doelen voor kinderen die de werkvloer straks met een robot moeten delen. Nieuw is dit idee niet. Theo Thijssen (1879-1943) eindigde zijn boek De gelukkige klas met de volgende zinnen: ‘M’n heerlijke, lieve, lastige stel, ik weet eigenlijk maar één ding: het jaar of wat dat ik jullie heb en dat jullie mij hebben, behoren wij enkel maar een gelukkige klas te zijn. En de rest is nonsens hoor, al zal ik dat júllie nooit zeggen.’ Laten we het beeld van een baanloze toekomst gebruiken om het schoolklimaat een positieve impuls te geven. De boeken Gelukkig werken en Gelukkig voor de klas zijn bedoeld om dit ideaal een stapje dichterbij te brengen.

Herinner elkaar aan gelukkig werken in de gezondheidszorg

Geluk en werkplezier zijn belangrijker dan geld. Dit inzicht is misschien het belangrijkste exportproduct van het bergstaatje Bhutan. Daar streeft de regering niet alleen naar economische groei, maar naar het verhogen van het Bruto Nationaal Geluk. Bhutan overtuigde de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties al om een resolutie aan te nemen dat geluk meer aandacht verdient bij economische en sociale ontwikkeling.

T-shirt met opdruk

Bewaak je enthousiasme

Geld niet enige dat telt
Het initiatief van Bhutan is in zekere zin geboren uit armoede, want het land kan bepaald niet mee in de ratrace om meer geld. Het idee is echter overgenomen door rijke landen, die leerden dat economische groei niet iedereen geluk brengt. Uiteindelijk telt er meer dan geld.

Stel werkplezier centraal
Het voorbeeld is relevant voor de gezondheidszorg. De zorg komt uit een lange periode van toenemende uitgaven en ondanks deze investeringen is het welbevinden van patiënten en personeel niet optimaal. Dit leert ons, net als de rijke landen, dat gunstige financiële randvoorwaarden zich niet automatisch vertalen in optimaal rendement. En nu de zorg te maken krijgt met bezuinigen, zal de zorg net als Bhutan moeten leren dat werknemers patiënten en het eigen werkplezier centraal kunnen stellen, ondanks financiële krapte.

Betere prestaties
Het mooie is dat de combinatie van werkplezier en beperkte middelen niet onwaarschijnlijk is. Gelukkig werken is niet alleen prettig voor verpleegkundigen, artsen, opleiders en alle andere werknemers in het ziekenhuis, maar ook voor de werkgever en patiënten. De resultaten in onderzoek variëren, maar laten wel steevast een positieve relatie zien tussen werkprestaties en werkgeluk. Wie zich prettiger voelt maakt minder fouten, is minder vaak ziek en is creatiever. Gelukkige werknemers kunnen meer doen met minder.

Nederlands voorbeeld
In de Amphia ziekenhuizen is al een pilot studie gedaan met een programma om het werkgeluk en de bevlogenheid van verpleegkundigen te stimuleren. De resultaten zijn zo goed dat het programma nu met een grotere groep wordt herhaald. In Canada zijn bij een grotere groep verpleegkundigen eveneens fraaie resultaten geboekt met het programma Spirit at work. Het Handboek Positieve Psychologie schrijft over dit programma: Men ‘koos een aanpak waarin het vergroten van het werkplezier centraal stond. De gedachte was dat zorg voor ouderen belangrijk, nuttig, waardevol en dankbaar werk is, maar dat de medewerkers dit als het ware waren ‘vergeten’. Zij werkten op de automatische piloot zonder stil te staan bij wat ze aan het doen waren.’ Deze afdeling was zo ontevreden over de collega’s, dat ze hun chagrijn ten koste van patiënten uitleefden. De groep een spiegel voorhouden en de blik richten op de schoonheid van het werk, zorgden voor een ommekeer.

Mooi werk
De gezondheidszorg krijgt de komende jaren net als Bhutan te maken met geldgebrek. Dit gaat zeker af en toe ervoor zorgen dat pijnlijke keuzes gemaakt moeten worden. Laat de hulpverleners elkaar blijven helpen in te zien dat ze mooi werk hebben, waar ze veel plezier en voldoening aan kunnen ontlenen.