Van stress naar bevlogenheid

Human_stress

Human stress

De hoeveelheid stress die mensen in het werk ervaren neemt al jaren toe. Door de toename aan digitale informatie, onzekerheid over de toekomst, hogere eisen aan flexibiliteit en hogere verwachtingen (van zichzelf en anderen) ervaren medewerkers steeds meer stress. Het gevolg is een toename van burn-out en overspanningsklachten bij medewerkers. Dit is het direct zichtbare resultaat van de toegenomen stress. Er is echter ook een minder goed zichtbaar resultaat. Een deel van de medewerkers gaat door de toegenomen stress in de “overleef stand” waardoor innovatie, goede samenwerking en betrokkenheid achteruit loopt. Hoe kan je de veerkracht van het individu en het team verbeteren ondanks deze toegenomen stress?

Focus op wat er niet is

De traditionele manier om met stress in organisaties om te gaan is om aandacht te focussen op stress. Door de aandacht hierop te richten neemt bij medewerkers de ervaren stress alleen maar toe. Ze worden zich eerder bewust van waar ze last van hebben waardoor ze zich eerder druk maken wat weer stress meer oplevert. Alles wat je aandacht geeft groeit en in dit geval heeft dit een onbedoeld en ongewenst bijeffect. Hoe kan je als organisatie uit deze negatieve spiraal stappen?

Aandacht geven aan wat er wel is

Wanneer het management zich bewust wordt dat de toegenomen stress een negatieve impact heeft op de resultaten en het moreel van de medewerkers wordt vaak over het hoofd gezien dat de oplossing dichterbij is dan gedacht. Door het werkklimaat te verbeteren en meer aandacht te geven aan plezier,  voldoening en bevlogenheid in het werk ervaren medewerkers minder stress en blijven ze gezonder. Recent wordt er in toenemende mate onderzoek gedaan naar deze andere manier van interveniëren. De resultaten zijn verbluffend.

Onderzoek naar positieve interventies tegen stress

Onderzoek van de universiteit van Florida wijst bijvoorbeeld uit dat positieve ervaringen direct bijdragen aan een lager stressniveau. Eenvoudige interventies blijken een zeer krachtig positief effect te hebben op de hoeveelheid stress die ervaren wordt door medewerkers. Wanneer je medewerkers bijvoorbeeld vraagt om iedere dag 10 minuten te besteden aan het opschrijven van 3 positieve ervaringen vermindert de stress die zij ervaren met 15 procent! Positieve emoties blijken een krachtige buffer te vormen tegen stress.

Gelukkig(er) Werken

Management kiest steeds vaker voor positieve psychologie

Om medewerkers te helpen om beter met stress om te gaan kiezen managers dan ook in toenemende mate voor interventies uit de positieve psychologie. Deze recente stroming uit de psychologie doet onderzoek naar interventies die op een duurzame manier bijdragen aan gezonder en gelukkiger leven en werken. Door bij stress reductie naast aandacht voor het verminderen van negatieve ervaringen (de traditionele wijze manier) ook het aantal positieve ervaringen in het werk te stimuleren weten leiders hun team en organisatie veerkrachtiger en sterker te maken.

Nieuwsgierig geworden?

Zelf ook nieuwsgierig naar de toepassen van positieve interventies binnen uw organisatie? Op 18 november geef ik een  workshop over minder stress door gelukkig werken op het congres over de aanpak van stress georganiseerd door P&O Actueel. Wellicht ontmoeten we elkaar daar?

 

Credits voor beeldmateriaal eerste foto (Human stress): Becky Wetherington BLW Photography on Flickr. Tweede foto is in eigen beheer.

 

Werkplezier in de Helweek

Hoe maak je een werkweek bijzonder? Het nieuwe zelfhulpboek Helweek zoekt een oplossing door het ergerlijke plezier van de ice bucket challenge te combineren met alledaagsheid. De Noorse coach Erik Betrand Larssen vraagt lezers de zwaarste week uit zijn militaire loopbaan na te spelen in het burgerbestaan.

Betrand Larssen poseert met zijn boek Helweek

Coach Betrand Larssen

Vroeg opstaan
Het concept van Bertrands helweek is simpel. Je slaapt een week lang elke dag van 10 uur ’s avonds tot vijf uur ’s ochtends en slaat één nacht zelfs helemaal over. Verder doe je wat je altijd doet, maar dan ‘ongelooflijk veel beter’. Het is de bedoeling dat je je oude ik een week lang vervangt door een bewustere versie van jezelf. Je pakt aan wat je altijd laat liggen en je verspilt geen tijd met sociale media, kletspraatjes of televisie. Je doel is bergen verzetten en jezelf bewijzen dat je veel meer kunt dan je denkt.

Pluk de dag
Het idee van Larssens idee is grappig en uitdagend. Het levert een ideale ervaring op om achteraf te delen via sociale media of eindeloze kletspraatjes. Tegelijkertijd schudt de helweek mensen wakker uit hun lethargie. Je laat dingen sloffen, sport te weinig en komt niet toe aan het richting geven aan je carrière. Je vindt dat het eigenlijk anders zou moeten. Door in de helweek niet te denken maar te doen, ontdekt je dat veel drempels alleen in je hoofd zitten. Na een week heeft je leven een schoonmaakbeurt gehad, heb je jezelf verbaasd en ben je verlost van de knagende druk in je achterhoofd over wat je eigenlijk zou willen.

Uit je comfortzone
De dingen die je uitvoert zijn gewoon, maar krijgen een bijzonder cachet door de verhalen uit het boek over de militaire ontberingen van Larssen. Je bent een week lang de held, want fysieke ontberingen stellen maar weinig voor vergeleken met het mentale spelletje van de Helweek, aldus de mental coach. Larssen verleent alle deelnemers een beetje heldhaftigheid. Ik zelf was ervan overtuigd dat hij overdreef. Mijn mening kantelde toen ik door het RTL-4 programma Editie.nl werd geïnterviewd door een zichtbaar uitgeputte programmamaker, die pas één dag helweek achter de rug had. En toen de interviewer onverwacht vroeg of ik mee zou doen, schrok ik toch terug: ‘Ik weet niet zeker of ik dat wel durf.’

Terug naar af?
Buiten je eigen comfortzone beleef je het werkende leven intenser. Ik vrees alleen dat de aanpak die je iets bijzonders laat verrichten tijdens de helweek, niet altijd gevolgen heeft in de weken daarna. Al zal het de eerste tijd geweldig zijn als je moe thuis komt uit je werk, en dan eventjes wezenloos op de bank mag hangen, zodat je op je telefoon wat met sociale media kan pielen. Maar als terug naar af je niet bevalt, kan je altijd nog proberen stap voor stap je leven verrijken. Dat is misschien niet zo bijzonder voor de buitenwereld, maar goed beschouwd zeker zo uitzonderlijk en dapper.

Onderwijs geluk voor arbeidsmarkt met robot

Gelukkig voor de klas

Ad Bergsma en Jacqueline Boerefijn overhandigen het eerste exemplaar van hun boek aan minister Bussemaker.

Het onderwijs bereid kinderen voor op een toekomst waarin robots bijna alles beter (goedkoper) kunnen dan mensen, stelde minister Asscher in het NOS Journaal. Stel daarom het mentaal kapitaal van leerlingen centraal in het onderwijs.
Prestatiedruk
‘Ik ben blij dat ik geen mentor ben van de brugklas, want dan moet je op het einde van het jaar met ouders bespreken dat hun kind misschien naar de havo moet in plaats van het vwo.’ Deze uitspraak van een ervaren docent uit mijn hardloopgroepje werd aangevuld door de onderwijzers van groep 2 / 3 van de basisschool. Bij haar hadden ouders geklaagd over het feit dat hun kind in een combinatieklas zat met jongere kinderen. Bestond daardoor niet het risico dat hun kind daardoor straks het atheneum zou mislopen?
Deze kleine conversatie laat zien dat de prestatiedruk in het onderwijs is toegenomen. Ouders eisen een hoogbegaafd kind en de scholen willen het beter doen dan de leerfabrieken uit de buurt. De nadruk op excellente prestaties in het onderwijs hebben de prioriteiten uit het lood geslagen.
Intelligentie brengt geen geluk
Het lijkt wel of de participatiemaatschappij – waarin iedereen op eigen kracht mee moet kunnen doen – haar slagschaduw vooruit werpt. Ouders willen hun kinderen wapenen met mooie cijfers en het beste diploma. Maar is angst wel de beste raadgever? Het doel wat ouders het meest nastreven voor hun kind is dat het gelukkig zal zijn. De nadruk op het ontwikkelen van intelligentie biedt geen garanties. Intelligente mensen zijn volgens het proefschrift van Nijmeegse promovendus Yowon Choi niet gelukkiger dan minder slimme personen. Alleen de tevredenheid over de eigen intelligentie heeft voorspellende waarde voor geluk. Het is daarom geen zegen als je ouders teleurgesteld zijn indien het allerhoogste niveau niet voor je is weggelegd.
Baanloze toekomst door robots
Hierbij komt de vraag of kennis de belangrijkste vaardigheid zal zijn in een toekomst waarin robots mensen steeds meer taken uit handen zullen nemen. Minister Lodewijk Asscher zei in het NOS Journaal: ‘Als robots laaggeschoold en routinematig werk gaan overnemen moeten we onze jeugd opleiden voor het andere werk. Niet trainen op routine, maar op het onverwachte. Niet op feiten, maar op creatief analyseren en nieuwe wegen zoeken. En uiteraard op een goede omgang met een geautomatiseerde wereld.’
Succes
Welke persoonskenmerken vergroten de kans dat kinderen dit straks kunnen? Onderzoek laat zien dat positieve emoties creativiteit vergroten en meer soepelheid bieden in het omgang met veranderingen. Als we het oorzakelijk bekijken, dan draagt succes iets bij aan geluk, maar andersom draagt geluk bij aan succes. Kijk maar naar de ouderen van nu. Wie goedgemutst bereid was de nieuwe techniek uit te proberen en eventueel fouten te maken, heeft het computeren nu onder de knie, terwijl de personen met angst het nooit te zullen leren nog steeds aan de kant toekijken.
Hoogleraar positieve psychologie Jan Walburg zegt daarom dat jongeren een gedegen mentaal kapitaal nodig hebben. ‘Leerlingen leren beter en ontwikkelen zich breder met een wakkere en positieve geest.’ Dit vraagt om een verbreding van het onderwijs, terwijl het ministerie van onderwijs juist extra accent aanbrengt op cognitief gebied. Examens worden verzwaard, vakanties verkort, schooldagen verlengd en reken- en taaltoetsen worden toegevoegd.
Rolmodel
Onderwijs dat primair inspeelt op de angst niet goed genoeg te zijn, bereid kinderen te weinig voor op de toekomst die Asscher schetst. Juist beter in je vel zitten, maakt dat leerlingen beter presteren, ook als het gaat om de schoolse vakken. Veerkracht is trainbaar.
Nog belangrijker dan leerlingen te onderrichten hoe zij zouden moeten leven, is dat docenten zelf het goede voorbeeld geven. Gelukkige leraren hebben leerlingen die hogere cijfers halen. Misschien werkt het enthousiasme van de docent voor zijn vak aanstekelijk. Een andere optie is dat gelukkige leraren gezelliger zijn en minder snel boos worden, zodat ook kinderen minder bang en onzeker zijn.

Boekomslag

Omslag boek Gelukkig voor de klas

Geluk is aanstekelijk
De leraar draagt niet alleen kennis over, maar is ook opvoeder en rolmodel, en emoties zijn besmettelijk. Begin de les maar eens met uitgebreid gapen en de leerlingen doen vrolijk mee. En als één leerling in de klas de slappe lach krijgt, is het onmogelijk de orde te handhaven. Scholen hebben niet alleen de taak de wereld toegankelijk te maken voor het verstand. Leren samenleven en jezelf hanteren zijn uiterst belangrijke doelen voor kinderen die de werkvloer straks met een robot moeten delen. Nieuw is dit idee niet. Theo Thijssen (1879-1943) eindigde zijn boek De gelukkige klas met de volgende zinnen: ‘M’n heerlijke, lieve, lastige stel, ik weet eigenlijk maar één ding: het jaar of wat dat ik jullie heb en dat jullie mij hebben, behoren wij enkel maar een gelukkige klas te zijn. En de rest is nonsens hoor, al zal ik dat júllie nooit zeggen.’ Laten we het beeld van een baanloze toekomst gebruiken om het schoolklimaat een positieve impuls te geven. De boeken Gelukkig werken en Gelukkig voor de klas zijn bedoeld om dit ideaal een stapje dichterbij te brengen.

Herinner elkaar aan gelukkig werken in de gezondheidszorg

Geluk en werkplezier zijn belangrijker dan geld. Dit inzicht is misschien het belangrijkste exportproduct van het bergstaatje Bhutan. Daar streeft de regering niet alleen naar economische groei, maar naar het verhogen van het Bruto Nationaal Geluk. Bhutan overtuigde de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties al om een resolutie aan te nemen dat geluk meer aandacht verdient bij economische en sociale ontwikkeling.

T-shirt met opdruk

Bewaak je enthousiasme

Geld niet enige dat telt
Het initiatief van Bhutan is in zekere zin geboren uit armoede, want het land kan bepaald niet mee in de ratrace om meer geld. Het idee is echter overgenomen door rijke landen, die leerden dat economische groei niet iedereen geluk brengt. Uiteindelijk telt er meer dan geld.

Stel werkplezier centraal
Het voorbeeld is relevant voor de gezondheidszorg. De zorg komt uit een lange periode van toenemende uitgaven en ondanks deze investeringen is het welbevinden van patiënten en personeel niet optimaal. Dit leert ons, net als de rijke landen, dat gunstige financiële randvoorwaarden zich niet automatisch vertalen in optimaal rendement. En nu de zorg te maken krijgt met bezuinigen, zal de zorg net als Bhutan moeten leren dat werknemers patiënten en het eigen werkplezier centraal kunnen stellen, ondanks financiële krapte.

Betere prestaties
Het mooie is dat de combinatie van werkplezier en beperkte middelen niet onwaarschijnlijk is. Gelukkig werken is niet alleen prettig voor verpleegkundigen, artsen, opleiders en alle andere werknemers in het ziekenhuis, maar ook voor de werkgever en patiënten. De resultaten in onderzoek variëren, maar laten wel steevast een positieve relatie zien tussen werkprestaties en werkgeluk. Wie zich prettiger voelt maakt minder fouten, is minder vaak ziek en is creatiever. Gelukkige werknemers kunnen meer doen met minder.

Nederlands voorbeeld
In de Amphia ziekenhuizen is al een pilot studie gedaan met een programma om het werkgeluk en de bevlogenheid van verpleegkundigen te stimuleren. De resultaten zijn zo goed dat het programma nu met een grotere groep wordt herhaald. In Canada zijn bij een grotere groep verpleegkundigen eveneens fraaie resultaten geboekt met het programma Spirit at work. Het Handboek Positieve Psychologie schrijft over dit programma: Men ‘koos een aanpak waarin het vergroten van het werkplezier centraal stond. De gedachte was dat zorg voor ouderen belangrijk, nuttig, waardevol en dankbaar werk is, maar dat de medewerkers dit als het ware waren ‘vergeten’. Zij werkten op de automatische piloot zonder stil te staan bij wat ze aan het doen waren.’ Deze afdeling was zo ontevreden over de collega’s, dat ze hun chagrijn ten koste van patiënten uitleefden. De groep een spiegel voorhouden en de blik richten op de schoonheid van het werk, zorgden voor een ommekeer.

Mooi werk
De gezondheidszorg krijgt de komende jaren net als Bhutan te maken met geldgebrek. Dit gaat zeker af en toe ervoor zorgen dat pijnlijke keuzes gemaakt moeten worden. Laat de hulpverleners elkaar blijven helpen in te zien dat ze mooi werk hebben, waar ze veel plezier en voldoening aan kunnen ontlenen.

Investeer meer in coaching

Tijdens de algemene beschouwingen zette de regering in op het bieden van kansen aan iedereen, terwijl de oppositie wees op de ouderen en andere kwetsbaren voor wie dit geen soelaas zou bieden. Het bezwaar de oppositie kan verkleind worden als bedrijfsleven, onderwijs en geestelijke gezondheidszorg meer investeren in het vergroten van levenskunst.

Boekomslag

Omslag boek Gelukkig voor de klas

Politieke achtergrond
Achter de politieke schermutselingen tijdens de algemene beschouwingen speelde de vraag: Hoe staat Nederland ervoor? De PVV ziet een oudere generatie die als ‘oud vuil’ wordt behandeld en de SP treurt vanwege de lange rijen bij de voedselbanken. Rutte wijst op zijn beurt op de welvaartsgroei van de oudere generaties en het sociale vangnet van de verzorgingsstaat. De staat biedt een aanvaardbaar minimum.
Nederland gaat goed/slecht
Een afspiegeling van dit debat woedt onder geluksonderzoekers. De een schrijft boeken over het verlies van geluk in de moderne markteconomieën en de ander zegt dat het leven nog nooit zo goed is geweest als op dit moment. Beide partijen kijken zoals Rutte het uitdrukte door een rietje naar de sociale werkelijkheid. Veel Nederlanders zijn angstig, terneergeslagen, overbelast of eenzaam. Tegelijkertijd geven Nederlanders zichzelf een rapportcijfers van 7,7 voor hun eigen geluk. De blijmoedige en sombere statistieken spreken elkaar niet tegen, omdat mensen die hoge niveaus van onbehagen rapporteren, vaak ook vaak gelukkige momenten kennen. Andersom hebben gelukkige mensen geen rimpelloos leven.
Burgerslachtoffers
Tijdens de algemene beschouwingen worden verschillende oplossingen aangedragen. De regering wil mensen voor elkaar en voor zichzelf laten zorgen, terwijl de oppositie de burgerslachtoffers van het moderne leven centraal stelt en meer wajong, verzorgingshuizen en bestaanszekerheid wil bieden. Wat in beide visies ontbreekt is de levensvaardigheid van het individu. Kansen bieden aan mensen die ze niet kunnen pakken heeft geen zin. Dat is even nuttig als te voorkomen dat mensen op eigen benen gaan staan door ze blijvend te ‘beschermen’.
Meer therapie en coaching
De Engelse geluksonderzoeker en econoom Richard Layard heeft daarom voorgesteld veel meer psychotherapeuten op te leiden. De moderne meerkeuze maatschappij stelt zulke hoge eisen aan de zelfredzaamheid van het individu, dat zij soms begeleiding nodig hebben om een goede koers te vinden. Internationaal onderzoek van de socioloog Giorgio Touburg toont aan dat hogere investeringen in de geestelijke gezondheidszorg gepaard gaan met een hoger geluk van de bevolking. Helaas kiest de regering voor harde bezuinigen in de ggz.
Gelukkig werken
Het vergroten van levenskunst is een waardevol en ten onrechte onderbelicht doel. Dit geldt niet alleen voor patiënten in de gezondheidszorg, maar ook voor leerlingen op scholen of werknemers. Hoogleraar positieve psychologie Jan Walburg reageert: ‘Welbevinden is geen leuk extraatje, maar raakt de kern. We weten dat welbevinden een belangrijke voorwaarde is om open te staan voor nieuwe ervaringen. Leerlingen leren beter en ontwikkelen zich breder met een wakkere en positieve geest.’
Vind je eigen weg
Wat Walburg hier over het onderwijs zegt, kan doorgetrokken worden naar de maatschappij als geheel. Meer kansen in de maatschappij voor het individu levert alleen meer geluk op als individuen die kunnen benutten. Life coaching, psychotherapie en onderwijs kunnen mensen leren zelf een weg te vinden in de moderne meerkeuze maatschappij. Dezelfde rol wordt vervuld door boeken als Gelukkig werken en Gelukkig voor de klas. Het versterken van levenskunst levert een mooiere maatschappij op.

Gelukkig werken begint thuis

Werknemers een rotgevoel geven is niet zo moeilijk. Geef ze weinig kans hun vaardigheden te gebruiken, ontneem ze mogelijkheden zelf beslissingen te nemen, plaats ze onder tijdsdruk en belast ze lichamelijk zwaar. Doe er nog onzekerheid bij over het voortbestaan van de eigen baan en een denigrerende baas bij die de sfeer aardig verziekt, en je hebt een ideaal recept om werknemers te laten voorsorteren voor een burnout.

Twee fietsers bij de Hoge Veluwe

Een fijne thuisbasis vergroot werkplezier

Veerkracht

Toch volgt lang niet iedereen met moeilijke werkomstandigheden deze glijbaan naar beneden. In een grote Canadese studie onder 1.954 werknemers, is gebleken dat de werkomstandigheden slechts een klein deel verklaren van de verschillen in mentale gezondheid tussen werknemers. Andersom is een gunstig werkklimaat niet voldoende om werknemers gelukkig te maken.

Steun van vrienden
De kans op uitputting door het werk blijkt een stuk kleiner te zijn voor werknemers met een partner, een ondersteunend sociaal netwerk en een goed inkomen. De kans op gelukkig werken is dus groter als je je zaakjes niet alleen voor elkaar hebt tussen negen en vijf, maar ook de andere aspecten van je leven op orde houdt. Thuis bouw je de mentale conditie op om tegenslagen op het werk te verdragen. Het thuisfront inspireert je het werk waar mogelijk naar eigen hand te zetten.

Werkgeluk straalt uit
Het is in dit onderzoek niet bekeken, maar het werkt waarschijnlijk ook andersom. Meer werkplezier maakt het gemakkelijker het thuis leuk te hebben. Privé geluk begint op het werk. [maxbutton id=”2″]

Bron:
Marchand, A., Durand, P., Haines, V. & Harvey, S. (2014) The multilevel determinants of workers’ mental health: results from the SALVEO study. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol. [Epub ahead of print]

Werkgeluk als praktisch ideaal

‘De waarheid bestaat niet, maar toch moet je ernaar zoeken.’ Dit zei de emotiepsycholoog Nico Frijda tegen mij in een van de eerste interviews die ik voor Psychologie Magazine heb gehouden. Ik heb me toen vooral afgevraagd hoe ik deze uitspraak moest duiden. Was Frijda verbitterd of juist hoopvol?

Vijver met bomen

Lunchwandeling in de natuur brengt ontspanning

Twintig jaar later is mijn conclusie dat Frijda erin geslaagd was de frustraties over de beperkingen van de psychologie een plek te geven. De vooruitgang in de psychologie blijft soms beperkt, maar Frijda geeft zich niet gewonnen. Het is immers duidelijk dat onwaarheden bestaan en dat je de wereld mooier kan maken door te proberen misverstanden op te ruimen, zelfs als je gelooft dat een definitieve waarheid niet in het verschiet ligt.

Vlieg zonder dat je denkt de zon te bereiken

De uitspraak van Frijda heeft mij de moed gegeven om samen met trainer/coach Onno Hamburger een boek te schrijven met de optimistische titel Gelukkig Werken. Mijn pessimistische ik waarschuwt dat ik met zulke titels de lat hoog leg en dat ik misschien een droom aan het verkopen ben. Maar aan de andere kant is het een mooi ideaal om na te streven, dat niet frustreert zolang je je blijft realiseren dat je het niet volledig waar kan maken.

In het boek Gelukkig werken zie je dat direct terug op de flappen. We gebruiken daar het beeld van de routeplanner op de Tom Tom. Het beginpunt is de huidige werkplek, de bestemming is geluk, maar in plaats van snel aan te komen, is als reisduur tot aan het pensioen opgegeven. Het boek nodigt je uit om na te gaan wat je sterke kanten zijn en hoe je die zou kunnen gebruiken, maar ook om na te denken over  het in toom houden van je zwakke plekken.

Levenskunst zorgt voor evenwicht

Een groot deel van het boek gaat vervolgens dieper in op het vinden van de waarden die je zouden kunnen inspireren en op het vinden van een evenwicht tussen wat jouw belangrijk is en wat de omgeving van je vraagt. Levenskunst op het werk is immers evenwichtskunst. En wie zich daarbij staande weet te houden, krijgt een grote beloning. Geluk maakt creatiever, beschermt de gezondheid en doet de samenwerking beter verlopen.

We laten het ideaal van werkgeluk niet verzanden in een wensdroom. We bespreken uitgebreid dat negatieve emoties een functie hebben en dat het wegdrukken van negativiteit averechts kan werken. Ook de valkuil van de gestegen verwachtingen komt aan bod. Als je verwachtingen sneller stijgen dan de geboekte resultaten, loop je een reëel risico op frustratie.

Streef onbekommerd naar je ideaal

Werkgeluk vraagt dat je een verbinding te maken tussen tegenovergestelde grootheden. Net zoals je alleen goede relaties kan onderhouden, als je bereid bent het risico van verlies te dragen, zul je voor gelukkig werken bereid moeten zijn onaangename gevoelens te tolereren en ervan te leren. Gelukkig werken als ideaal brengt het risico van ongeluk met zich mee. Werken is daarmee als het leven; ingewikkeld. Maar juist als je bereid bent de moeilijkheden onder ogen te zien en er het beste van te maken, heb je kans dat je iets bereikt dat de moeite waard is. Gelukkig werken bestaat niet honderd procent, maar je kan er wel onbekommerd naar streven.

Ad Bergsma

Blue Monday

Blue Monday feit of fictie?

De meest depressieve maandag van het jaar!Blue Monday

Maandag 20 januari is het weer Blue Monday. De meest depressieve dag van het jaar. Buiten is het grijs en grauw. De nachten zijn lang, de dagen veel te kort. De gezelligheid van december is verdwenen. De kerstbonus is op, het salaris van januari is nog niet gestort. We zijn het jaar begonnen met goede voornemens maar realiseren ons nu dat de werkelijkheid ons alweer heeft ingehaald. Kortom de meest depressieve dag van het jaar! De vraag die ik hier probeer te beantwoorden is of Blue Monday echt bestaat of dat dit een leuk bedacht fabeltje is.

De oorsprong van Blue Monday

Laten we beginnen bij waar Blue Monday eigenlijk vandaan komt en wie het heeft bedacht. Blue Monday is bedacht door Cliff Arnall, een psycholoog van de universiteit van Cardiff in 2005. Hij heeft er zelfs een formule bij bedacht. Die ziet er als volgt uit: 1/8 W + (S-s) 3/8 x TQ MxNa. Waarbij de W voor het weer staat, S voor schuld, s voor salaris in januari. De T staat voor de tijd die verstreken is sinds de kerstdagen en Q staat voor de tijd sinds we hebben geprobeerd om te stoppen. M staat voor motivatie en NA voor nodige actie.

Blue Monday Feit of Fictie?

Laten we eens kijken naar de verschillende variabelen in de “formule”. Welke feiten ondersteunen Blue Monday en welke feiten spreken het tegen?

Het weer maakt depressief

Wanneer we naar buiten kijken dan is het nog steeds grijs en grauw. De nachten zijn lang en de dagen zijn kort. Het lijkt er inderdaad op dat dit effect heeft op onze stemming. Niet iedereen heeft er last van maar een deel van de mensen heeft echt last van een winterdepressie. De kenmerken van zo’n winterdepressie zijn o.a. somberheid, vermoeidheid, neiging tot afsluiten. Deze kenmerken komen absoluut overeen met hoe een Blue Monday bedoelt is. Dit lijkt dus te kloppen.

Het tekort aan geld maakt depressief

Bij de meeste mensen wordt het salaris (of de uitkering) zo rond de 25ste van de maand gestort. Dat maakt de 20ste dus één van de dagen waarop de kans op weinig geld (of schuld) het grootst is. Dit lijkt dus ook te kloppen!

De teleurstelling van het loslaten van goede voornemens maakt depressief

Het idee achter Blue Monday is dat het merendeel van de mensen in de derde week van januari hun goede voornemens al hebben verlaten. Onderzoek laat echter zien dat dit niet klopt. Het merendeel (64 procent) van de mensen met goede voornemens houdt na 1 maand nog steeds vast aan deze goede voornemens. Pas na 6 maanden laat meer dan de helft van de mensen (54 procent) zijn of haar goede voornemens echt varen. Dat mensen hierdoor extra depressief zijn op Blue Monday lijkt dus niet te kloppen!

Is Blue Monday nu echt de meest depressieve maandag van het jaar?

Tot nu toe blijkt dat 2 van de 3 variabelen van de formule van Arnall Cliff een kern van waarheid bevatten. Wanneer we met een wetenschappelijke blik naar de formule van Cliff Arnall kijken zien we echter grote problemen ontstaan. De formule is bijvoorbeeld eigenlijk helemaal geen formule. Arnall heeft immers niet aangegeven wat de eenheden van de variabelen zijn. Het idee achter Blue Monday (en de bijbehorende formule) blijkt dan ook meer een geinige marketingactie te zijn die je vooral niet te serieus moet nemen. Die specifieke maandag zal zeker niet de meest depressieve maandag van het jaar zijn.

Laten we Blue Monday niet met het badwater weggooien

Toch lijkt het idee van Blue Monday gebaseerd te zijn op een aantal aannames waar wel weer een kern van waarheid in zit. Voor mensen op het Noordelijk halfrond is het gemiddeld gezien niet de meest makkelijke periode van het jaar. Dus wat extra aandacht daarvoor biedt wellicht extra vertier, de mogelijkheid om al je negatieve gevoelens toe te schrijven aan een externe factor en wellicht zelfs een aantal tips om die dag gelukkig aan het werk en door het leven te gaan! Hoe ga jij om met Blue Monday? Keihard in de ontkenning of heb jij zo je eigen manier om hier mee om te gaan?

Anders kijken naar reorganisatie stress

stress

image by Bottled Void on flickr

In 1999 begon ik wekelijks leiderschapstrainingen te geven aan medewerkers en managers uit verschillende organisaties. Wanneer er in een groep van 12 deelnemers 1 of 2 deelnemers waren die bij een organisatie werkten waarbij werd gereorganiseerd dan was dat heel bijzonder. Nu is dat andersom.

Organisaties zonder reorganisatie zijn nu de uitzondering. Onze eigen organisatie bevestigt inmiddels de regel. Voor het eerst sinds de oprichting van Van Harte & Lingsma hebben we daardoor afscheid moeten nemen van een aantal zeer gewaardeerde collega’s.

Gezond reorganiseren

Hoe ga je op een gezonde manier om met zo’n reorganisatie? Ik merk dat het vaak toch extra stress geeft. Eerst ontstaat de vraag of je mag blijven en wanneer je dat hebt overleefd ontstaat de volgende vraag “en hoe gaan nu verder?” Er zijn minder mensen overgebleven maar er moet vaak nog steeds hetzelfde of zelfs meer worden gedaan. Meer doen met minder mensen. Een bekend thema wellicht ook in jouw eigen organisatie?

Omgaan met toegenomen stress

Hoe ga je om met deze nieuwe situatie na de reorganisatie? Ben je inderdaad gestrestst door de extra werkzaamheden en toegenomen onzekerheid? En zoals we allemaal weten is teveel stress ongezond. Maar is dat wel echt zo? De psychologe Kelly McGonical heeft daar zo haar eigen ideeën over. Ben je klaar voor een andere zienswijze op stress?

Onderzoek van McGonical laat zien dat stress is op zichzelf helemaal niet ongezond is. Zelf wanneer de stress heel heftig is kan je de negatieve impact beperken. Van groot belang is volgens haar hoe we met onze stress omgaan. Volgens haar zijn er drie dingen die ons kunnen helpen om beter en gezonder met stress om te gaan.

  1. Creëer betekenis. Tijdens een reorganisatie worden er vaak maatregelen genomen die onzinnig lijken en het gevoel van zinloosheid versterken. Door je aandacht teveel te richten op datgene waar je geen invloed op hebt vergroot je juist gevoelens van zinloosheid. Probeer waar mogelijk (weer) betekenis in je werk te creëren. Waarom ben je dat werk ooit gaan doen? Wat waren jouw drijfveren? Kijk of je op die manier het gevoel van zingeving kan versterken in je werk.
  2. Vergroot jouw gevoel van invloed. Vooral het gevoel van machteloosheid is volgens McGonical het ziekmakend onderdeel van stress. Uit haar onderzoek blijkt dat alleen bij mensen die het gevoel hebben dat stress slecht voor hen is vaatvernauwing ontstaat. Mensen die dit idee niet hebben hier gek genoeg geen last van. Ga op zoek naar wat jou helpt zodat je een gevoel van invloed hebt op je eigen stress. Voor de één is dat Yoga, de ander zweert bij ademhalingsoefeningen, mindfulness of regelmatig sporten. En probeer het idee dat stress slecht voor je is los te laten. Het blijkt immers dat vooral deze overtuiging schadelijke effecten heeft.
  3. Zorg voor anderen. Het klinkt misschien raar want je hebt al genoeg aan je eigen hoofd tijdens een reorganisatie maar zorgen voor anderen in stressvolle situaties blijkt juist voor diegene die zorgen een sterke beschermende werking te hebben. Uit onderzoek blijkt dat belangrijke stressvolle situaties zoals financiële problemen of een crisis in het gezin de kans op overlijden tot 30 procent kunnen vergroten. Het opvallende uit het onderzoek van McGonical is dat bij mensen die actief zorg aan anderen verlenen dit negatieve effect van stress volstrekt afwezig is.

Afsluitend

Een van de beste manieren om gezonder om te gaan met stress tijdens een reorganisatie is anderen te gaan helpen zodat je zinvol bezig bent. Moet je alleen nog even af van de overtuiging dat stress slecht voor je is. Wellicht heeft het bovenstaande verhaal daarbij geholpen? Kijk anders zelf nog even naar het inspirerende TED verhaal van Kelly McGonical zelf. Heel veel plezier daarmee!

Heeft bovenstaande verhaal jou geholpen? Of heb jij een andere idee over hoe om te gaan met stress bij reorganisaties? Deel je ideeën hieronder:

De nadelen van gelukkig werken

Is de combinatie van geluk en werk altijd het hoogst haalbare? Nee, zeker niet. Niet alle negatieve gevoelens zijn slecht. Integendeel! Als trainer, coach en leidinggevende heb ik de ervaring dat mensen negatieve gevoelens nodig hebben om tot veranderingen te komen.

20120920_De_Nadelen_van_Gelukkig_Werken_Colored_Super_Grips_by 8bar BIKES_via_flickr 290x290

Colored Super Grips – by 8bar bikes via flickr

Ze geven een signaal dat er iets anders moet, want als iemand onvoldoende last heeft van de negatieve kant van contraproductief gedrag, dan is de kans op verandering minimaal.

De functie van negatieve gevoelens

Negatieve gevoelens hebben een functie. In bepaalde omstandigheden is het zelfs heel gezond en effectief om in een licht negatieve staat te zijn. Wanneer je bijvoorbeeld een belangrijke beslissing moet nemen waar mogelijk grote negatieve consequenties aan vastzitten, dan is het goed deze gevolgen ook in een licht negatieve staat te bezien. Je zal dan terecht zeer voorzichtig te werk gaan.

Handvatten op je gevoel

Het doel bij gelukkig werken is zeker niet om negatieve gevoelens weg te halen. We willen jou wel handvatten geven zodat je meer invloed hebt op je eigen gevoelens. Wat wel goed is om te weten, is dat langdurig blijven hangen in gevoelens van onmacht, boosheid of verdriet gevaarlijk is. Je bent dan eerder vatbaar voor ziekten door een verminderde werking van jouw afweersysteem.

Verder kan langdurig ongelukkig werken leiden tot een burn-out of overspannenheid. In mijn volgende blog ga ik dieper in op de verschillende mythen rond gelukkig werken. Eén mythe hoop ik hierbij alvast ontkracht te hebben (dat gelukkig werken altijd beter is :-). 

 

Ps. Check ook eens onze internationale LinkedIn groep over gelukkig werken (met meer dan 2000 leden). Vandaag gaf een nieuw lid deze feedback:

“I am so glad I discovered your group. You have fantastic quality discussions here and evidence based opinions! It feels like coming home!”.

Daar werd ik zelf erg blij van! Ik hoop jou ook binnenkort ergens te ontmoeten! Weer hier op deze website, in één van de gelukkig werken groepen of misschien wel op ons evenement op 1 november?!